08:11 18 Жәабран 2019
Ишиашоу ицо аефир
  • USD66.70
  • EUR75.25
Ситуация в Абхазии

Аԥсны абираҟ аҳәынҭқарратә хьчара аиуеит

© Sputnik / Михаил Мокрушин
Аԥсны
Икьаҿу ахьарԥш аиура
27 0 0

"1992-1993шш. рзтәи Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра Аиааира Абираҟ азы" Аԥсны Аҳәынҭқарра азакәан рыдыркылеит ԥхынгәы 12 рзы.

АҞӘА, ԥхынгәы 12— Sputnik, Бадри Есиава. 1993 шықәса цәыббра 30 рзы Аԥсни Қырҭтәылеи рҳәынҭқарратә ҳәааҿы иқәыргылаз Аиааира Абираҟ аблаҷыцеиԥш ахьчара азура шхымԥадатәиу азгәаҭан адепутатцәа реилатәараан.

"Аԥсны Атәылахьчара аминистрраҟны иҵәахуп 1993 шықәса цәыббра 30 рзы Аԥсни Қырҭтәылеи рҳәынҭқарратә ҳәааҿы иқәыргылаз Аиааира Абираҟ. Аиааира Абираҟ аҟазаара аҭыԥи ахархәара аҭагылазаашьақәеи ҳәаақәиҵоит атәыла Ахада", — иҳәоит азакәан апроект адепутатцәа ирыдгало, адепутат Илиа Гәниа.

Иара иазгәеиҭеит амилаҭтә шәарҭадараз апарламенттә еилакы адепутатцәа абжьагара шрынаҭо азакәан апроект адкыларазы. Адепутатцәагьы аҩбатәи, аҵыхәтәантәи аԥхьарала азакәан апроект рыдыркылоит.

Аҧсны Аҳәынҭқарра абираҟ ашәага-загақәа — ауреи аҭбаареи 2:1 ҳәа аизыҟазаашьа рымоуп. Аш аураала аиаҵәеи ашкәакәа ҧшшәи рыла зҽеиҭнызыҧсахло ацәаҳәақәа ануп, урҭ рахьынтәи ҧшьба иаҵәоуп, хҧа – шкәакәоуп. Хыхьла актәии ҵаҟатәи аҵыхәтәантәии ацәаҳәақәа иаҵәоуп. Аиаҵәа-шкәакәа цәаҳәақәа – Аҧсны злахәылаз Ашьхаруатә республика (1918ш.) абираҟ аелементқәа ируакуп. Аиаҵәа ҧшшәы аҧсҭазаара иасимволуп, ашкәакәа – атәыла ҧхьаҟатәи аҧеиҧш бзиа.

Хыхьтәи армарахьтәи акәакь аҟны абираҟ иануп ҧшшәахәыла иҟаҧшьу аҧшьыркца иаша, зоура абираҟ аура хыџьара ишаны хәҭак маҷк инеиҳау, зыҭбаара х-цәаҳәаки ираҟароу. Аҧшьыркца агәҭаны иарбоуп иаарту арҕьа маҿа шкәакәа. Анапы ахахьала иаҿыкәыршоуп хәба-хәба кәакьҭа змоу аеҵәа шкәакәақәа быжьба.

Иаарту анапи аеҵәа шкәакәақәа быжьбеи Аҧсуа ҳәынҭқарра (VII-X ашә.) абираҟ иаҿырҧшуп. Аҟаҧшь – арратә фырхаҵара иасимволуп, иаарту амаҿа – аҭынчреи, агәаартреи, асасдкылареи ирсимволуп. Аҧшшәахәы ҟаҧшь ианубаало анапы шкәакәа – Аҧсуа аҳра аан аиҿкаара зауз, XII шәышықәса инареиҳаны изхыҵуа аҧсуа ҳәынҭқарра иасимволуп. Анапы ахахьы иану хә-кәакьҭак змоу абыжьеҵәак Аҧсны аҭоурых дгьылқәа быжьба ирдыргоуп: Саӡтәыла (Џьигеҭиа), Бзыҧ, Гәыма, Абжьыуа, Самырзаҟан, Дал-Ҵабал, Ҧсҳәы-Аибҕа. Дара ирыҵаркуан аҧсуаа ретникатә ҵакырадгьыл: аӡиас Хәасҭа (аубыхцәа рҳәаа) инаркны аӡиас Егры (агырцәа рҳәаа) аҟынӡеи Амшын еиқәа аҟынтәи Кавказтәи ашьхақәа рҟынӡеи.

Ҳаамҭазтәи Аԥсны Аҳәынҭқарратә бираҟ рыдыркылеит 1992 шықәса ԥхынгәы 23 рзы.

Абираҟ автор – Валери Гамгьиа.

Ихадоу атемақәа

  • Дырмит Габалыиа

    Аԥсуа сахьаркыратә литература иазааԥсахьоу ашәҟәыҩҩцәа акымкәа-ҩбамкәа ԥсра зқәым аҩымҭақәа нрыжьхьеит. Аха изеиԥшроузеи ашәҟәҩыра иаҵагыло абиԥара ҿыц? Иарбан литературоу урҭ иахьа иаԥырҵо, насгьы ахьысҳара абарныԥшуеи? Абарҭ азҵаарақәа дырзааҭгылеит апоет, ауаажәларратә усзуҩы Дырмит Габалыиа. Аиҿцәажәара мҩаԥигеит Аинар Ҷыҭанаа.

    25
  • Қьамиль Аҭрышба Кавказ Акультуратә дернеқь аҟны

    Ҭырқәтәыла, Ҳендеқь ақалақь аҟны еиҿкаау Кавказ акультуратә Дернеқь есыҽнытәи аусура дазааҭгыло, бжьышықәса раахыс уи еиҳабыс иахагылоу Қьамиль Аҭрышба иаҳзеиҭеиҳәеит хықәкы хадас ишрымоу ахатәы бызшәеи, аҵасқәеи, ақьабзқәеи реиқәырхара.

    460
  • Ал

    Аԥсуа баҳчаҿы зхатә ҭыԥ ылызххьоу алҵла аҭоурых дагәылаԥшны иаҳзеиҭалҳәеит Sputnik аколумнист Сусанна Ҭаниаԥҳа.

    110