Аԥҳәыс илзышьҭымхуа занааҭ ыҟаӡам: Гәында Дасаниа лыҿцәажәара

Даара акыр схәыцуан Жәларбжьаратәи аҳәса рымш иазкны анҵамҭа ззыскрыда ҳәа. Схәыцит, сеиҭахәыцит, нас акыр шықәса схаԥыцқәа рыхәшәтәразы аџьа сыдызбалахьоу, зхы иагырханы ахә рмаҷны аԥса сзыршәоз ахаԥыцхәышәтәҩы дысгәалашәеит. Абарҭқәа рыдагьы, зегь реиҳа иахьа иӡырызго ауаҩы лҟазшьаҿы исгәаԥхо акәны иҟоуп лпрофессионализм инаҷыданы ллаф ҳәашьа. Апациент изы уи акыр зҵазкуа ҟазшьоуп хаԥыцхәышәтәра уаннеиуа. Сызҿу апародонтолог Гәында Мкан-иԥҳа Дасаниа лоуп.

Аԥсны ирацәаҩуп уи дыздыруа, илҭаауа апациентцәагьы маҷҩым. Аҭел сылзасит лыҿцәажәаразы азин ылысхырц, иаразнак сажәа абас ахы скит – Гәында Мкан-иԥа аҭел сзасуа ачымазара иадҳәалаӡам, сара исҭахуп ибызкны аколонка сҩырц ҳәа. "Сабабгәалашәеи, иҭабуп, мап бцәыскуам" саҭалкын ҳаиқәшәеит аклиникаҿы.

Гәында Дасаниа лколлегацәа рыгәҭа

Раԥхьатәи азҵаара апародонтолог лышҟа исырхаз, избан амедицина иадҳәалаз азанааҭ залылхыз иазкын. Гәында абас лажәа ахы лкит: "Сара саныхәыҷыз нахыс исҭахын сҳақьымхарц, ахәыҷқәа еизганы сара шәара шәҳақьым соуп, шәара сара спациентцәа шоуп ҳәа расҳәон".

Гәында Дасаниаԥҳа илызҳауан алеишәа иацклаԥшуаз арҵаҩцәа рҭаацәараҿы. Лаб Мкан ашкол адиректорс дыҟан, лан Раиса Еныкьԥҳа ахәыҷбаҳчаҿы ааӡаҩыс дыҟан. Хҩеиҳәшьцәеи хаҵарԥыски ирызҳауан рҭаацәараҿы.

Гәында Дасаниа лани лареи

"Схәыҷра аамҭазы сҭынчын, уажә ус сумбозаргьы. Саҳәшьеиҵбы сылхылаԥшуан еснагь. Быжьшықәса ҳабжьоуп лареи сареи азын", - лҳәоит Гәында лхәыҷрашықәсқәа лгәаларшәо.

Гәында лаҳәшьа Мадина ҳтәылаҿы еицырдыруа ҳақьымуп, реанимотологуп, Аԥсны Аџьынџьтәылатәи аибашьра аамҭазы медиаҳәшьас дыҟан, лфырхаҵаразы "Леон иорден" ланашьоуп, иара убас, COVID-19 аҿкы аныҟаз Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы лусуразы аорден "Ахьӡ-Аԥша" III-тәи аҩаӡара ланашьоуп.

"Мадина лакәзар, ашкол данҭаз адизаин дазҟазан. Дҭыхуан. Аха нас амедицинатә училишье дҭалеит. Актәи акурс аналыркы аибашьра иалагеит. Аибашьра анеилга амедицинатә институт дҭалеит. Сара 1994 шықәсазы аибашьра анеилга ашьҭахь ауп иреиҳау амедицинатә ҵараиурҭа санҭалаз", - илгәалаларыршәоит лаҳәшьеи лареи рнысымҩа.

Гәында Мкан-иԥа изҭахыҵәҟьаны ихәшәтәыҩхаз уаҩуп уҳәар ауеит, апациентцәа анлызнеиуа ишлыдылкыло уацклаԥшыр. "Астоматологиа убас иҟоу занааҭуп, ачымазаҩ дацәшәоит. Убас дудукылароуп ишәара ихҟьо. Ус иҟоу дансызнеиуа алаф цәырызгоит, шәысцәымшәан иахьатәила сыцҳаӡом сҳәоит".

Иреиҳау амедицинатә ҵараиурҭа Башкортосҭан дҭалаанӡа, Гәында 1988 шықәсазы Иарославль абжьаратә медицинатә ҵараиурҭа далгахьан, дқәыԥшнаҵы аԥышәа шьҭылкаахьан.

"Ашкол саналга ара Аҟәа аучилишье сызҭамлаӡеит. Ҳара Гәдоуҭа аԥсшьаҩцәа ҳаман, есышықәса иаҳзаауан, аизыҟазаашьа бзиа ҳаман. Убарҭ исыдыргалеит схы ԥысшәарц дара рықалақь аҿы иҟоу аҵараиурҭаҿы. Сцан уахынлатәи аҟәша сҭалеит, ҽынла аус зуан асанитар лаҳасабала. Аучилишье саналга амедиаҳәшьас сыҟан. Нас арахь Аԥсныҟа сааит, Аҟәатәи ақалақьтә хәышәтәырҭаҿы медиаҳәшьас аус зуан, убасҟан исаҳит Уфатәи амедицинатә институт ахь ишрыдыркылоз. Сышәҟәқәа аласҵан сҭалеит. Саҳәшьа Мадина усҟан уа Уфа дҭан", - ҳәа лҳәоит лара.

Сеиҭазыгьежьит сызлалагаз азҵаара – Аԥсны арҵаҩы изанааҭ аҿы аконкуренциа ыҟаӡам, уимоу арҵаҩцәа разымхарагьы ыҟоуп. Астоматологиа еиҳа аагарҭа амоуп ҳәа бхы азбырхама, сеиҭаҵааит сара. Гәында ишылҟазшьоу еиԥш акыркырҳәа дааччан "Астоматологиаҿы аагарҭагьы уамак ыҟаӡам" лҳәеит. Уи ззылҳәаз, ахатәы клиникаҿы апациентцәа администратор лҿоуп ахә ахьыршәо, хазы аҳақьым иџьыба акгьы ҭарҵаӡом, уимоу уҭахык, удырк дузнеир уара иуоуа иахыхны иара ишәатәы иагурхоит ауп.

"Ахатәы клиника, ахатәы ԥҟарақәа амоуп. Апациент уизагхарц уҭахызар, уара ухәҭа иахыухроуп. Аԥсны инхо зегь аимадарақәа ҳамоуп, ауацәа, аҩызцәа, аҭынхацәа. Зегьы урыхәар уҭахуп. Сара сусуразы исоуа апроцент сымгар сылшоит, апациент сицхраарц сҭахызар. Аклиника иара ахәҭа аиуроуп. Аклиника аԥара арҳароуп апациентцәа аднакылаларц азын, уи ахәшәқәа, амаругақәа, уҳәа аныхтәқәа амоуп. Аха, иҟоуп аклиникагьы ауаа еилкааны ианрыцхраауа, уалла ианырыхәшәтәуа, нас хәыҷ-хәыҷы апациент ахә анишәо. Иҟоуп афинанстә уадаҩрақәа змоу апациентцәа анааиуа, рхаԥыцқәа рыхәшәтәыр рҭахуп, аха еизакны аԥара рымамзар ауеит. Усҟан аклиника апациент алшара инаҭоит маҷ-маҷ ахә ишәаларц азын", - лҳәоит Гәында.

Дасаниаԥҳа илҳәо мцрак алам, избанзар ари аклиникаҿы абри илҳәо аситема ала зхаԥыцқәа зыхәшәтәыз, ма изчаԥаз ауаа здыруеит. Еизакны аԥара ауаҩы ианимам, уи даара иманшәалоуп. Иазгәасҭарц сҭахуп, Гәында лусураҿы аԥсшәа ахархәара шалҭо, избанзар, апациентцәа рахьтә иҟоуп аԥсуа быргцәа, уҳәа араионқәа рҟынтәи ԥсышәала мацара ихәыцуа ауаа анлызнеиуа: "Иҟәнысшьоит саԥсшәа, аха ишсылшо ала срацәажәоит. Иҟоуп зынӡа аурысшәа ззымдыруа, нас урҭ даҽа бызшәак ала сышԥарацәажәари, саԥсыуами?", - лҳәоит Гәында.

Гәында Дасаниаԥҳа лԥеи лареи

Абарҭқәа рышьҭахь аҳәса рымш иазку ҳаиқәшәараҿы ахатә ԥсҭазаареи аразҟи ртемахьы ҳаиасит. Избан жәларык аԥсуа рԥарцәа шбышьҭаз, даӷьсҭанаа бзырҭацахаз – слафуа азҵаара лызсырхеит.

"Ус иалҵит. Иара аҵара иҵон Иарославль, уа аучилишье санҭаз ҳаибадырит. Аҭаацәара саналалоз 32 схыҵуан. Аҵыхәтәантәи авагон сақәтәеит азуҳәаргьы ауеит. Адаӷьсҭан ҷкәын Гитино Нурмагамедов сзиразҟхаз? Ачҳара ду иман сгәахәуеит, акыргьы дысзыԥшын. Ҳара Даӷьсҭанҟа ҳамцаӡеит нхара. Иарославль ҳанхон ԥыҭраамҭак, уа аус зуан. Аинтернатура ус сахысит. Аобласттә астоматологиатә поликлиникаҿы 6 шықәса аус зуит", - лҳәоит лара.

2006 шықәсазы Гәында лыԥшәмеи лареи рыҷкәын Руслан дрыманы Аԥсныҟа иаауеит. Лара аусура далагоит аҳақьым, ахаԥыцхәшәтәҩы Назира Казанџьи- оглы лхатәы клиникаҿы. Избан ара ҳәа санҵаа, Гәында исаҭалкит абас: "Избан акәзар, ҳҳақьым хада Назира Уфа курск аҿы аҵара сыцылҵон, 1994 шықәса раахыс ҳаицын. Лара ара лхатәы ус анаалырт, даҽа ҭыԥк ахь ацара сыхгьы иҭамшәеит, агәаҳәарагьы сымамызт. Ааԥхьарақәа сыман, аха Назира лҿы ада џьаргьы исҭахымызт. Сара атерапиеи апародонтологиеи сырҿын, аха нас аҩбатәи ахырхарҭа иадҳәаланы апациентцәа анырацәаҩха, атеарапиа аансыжьыр акәхеит. Ҩ-сқамк рықәтәара маншәалаӡам", - саҭалкит Гәында.

Лара ишеиҭалҳәо ала, лыԥшәма Аԥсны бзиа ибон, лааигәа-сигәа иҟаз ауаагьы иара дыргәаԥханы дрыдыркылт. Аха, лыҷкәын 14 шықәса анихыҵуаз лыԥшәма идунеи иԥсахит ачымазара ицәа иалаз иахҟьаны. Абарҭқәа рышьҭахь, Гәында ҩ-маҟак лымӷаҵаны лыԥсҭазааратә мҩа иацылҵар акәхеит.

"Сыӷәӷәахар акәхеит сыԥшәма идунеи аниԥсах, аџьбарарагьы аҭаххеит аҷқәын иааӡараҿы. Аиашазы, иаб ахаҵа игәаӷь иланы диааӡеит азы, уадаҩра дукгьы сымамызт ишьапы иқәыргылараҿы", -лҳәоит Гәында.

Гәында лыҷкәын Руслан Нурмагамедов иахьа Уфатәи амедицинатә ҵараиурҭа 4-тәи акурс астудент иоуп. Иан лзанааҭ иаргьы ишьҭихит. Иан ишылҳәо ала, ихала иалихит. Иалимхыргьы алшозма, иан лусураҿы дшыхәыҷыз ибла иабон азанааҭ иацыз алшарақәа.

"Схәыҷы данхәыҷыз ара аус иуан Георги Бабаев. Уи Анцәа иишаз ҳақьымуп, дпрофессионалуп. Зны сыҷқәын 4 шықәса анихыҵуаз ихаԥыц ыҵихит. Убри ашьҭахь - сан саргьы ахаԥыц зыхәшәтәуа сакәхар сҭахуп, нас Гиа ихаԥыц ыҵысхуеит иҳәеит", - илгәалалыршәоит Гәында лыҷкәын хәыҷ илаф.

Аагарҭа зцу занааҭуп рҳәозарагьы, Гәында лнапы злаку зҭакԥхықәра ҳараку усуп, насгьы хыхь ишаҳҳәахьо еиԥш, афинанастә ган ҳазхәыцуазар астудет иныҟәгаразы зынӡагьы имариам. Аха, аԥҳәыс лаҳасабала Гәында деиҿкаауп, лыуацәеи лҭынхцәеи дрыцхраауеит, лстудентгьы дныҟәылгоит.

"Аҵара аҽадцалара шаҭаху идыруеит сыҷкәын, уи азы сгәы ҭынчуп. Астудент иныҟәгара даара иуадаҩуп. Аҵара ахә ушәароуп, дахьынхо, икрыфара, икрыжәра уҳәа аныхтәқәа рацәоуп, аха исылшеит, уимоу сҭынхацәагьы санрыцхраауа убап. Исҭахуп сыҷкәын иҵара далганы дҳақьым бзианы дҟаларц. Аҭаацәара далаланы, амаҭацәа срыхьӡарц сҭахуп. Амилаҭ салаԥшӡом, иара игәаԥхаз дигааит. Аԥсуа ҭаца еиҳагьы дысзааигәахоит, аха иара ишиҭаху. Дышәҩыкхар сҭахуп аӡә иоуп исымоу азы. Хҩык иреиҵамкәа амаҭацәа соурц сгәы азыҳәоит ", - абас лҳәоит Гәында.

Гәында Мкан-иԥҳа лгәаанагарала аԥҳәыс лзы иманшәало занааҭуп лара дызҿу, уи адагьы дшазхәыцуа ала, аҳәса рылшарақәа ҳаракуп еиуеиԥшым аусхк анапы алакразы.

"Иҟаӡам аԥҳәыс илзышьҭымкаауа азанааҭ. Астоматологиа акәзар, аԥҳәыс лзы уаҳа нызҭахым ауп. Схы сырҽхәошәа иҟаларгьы, сара икылкааны иҭысҵаауеит счымазаҩ идиагноз, сиазҵаауеит имо ачымазарақәа ртәы, нас агха ҟамларц азын. Анкьа иуҵаз ахәаӡом, ҳԥышәа аизырҳаразы акурсқәа ҳархысуеит, еиҳаракгьы Шәача. Иаауеит алекциа аԥхьаҩцәа, асеминарқәа ҳрылатәуп. Ҳа ҳҿы аус зуа зегьы асеминарқәа ирхысуеит. Ес-хәышықәса дахыслароуп аҳақьым, аха уи инахыҳәҳәангьы ҳазлахәқәо рацәоуп. Шаҟа ирацәоу аҟара ҳус иахәоит. Аметодикәа ҿыцқәа цәырҵуеит, урҭ асеминарқәа рҿы иуҵо даара ихәарҭоуп. Азнеишьақәа уажәы-уажәы рҽырыԥсахуеит, ажәакала, атренд ҳәа изышьҭоу уазҿлымҳазароуп, иузҳалароуп узанааҭ аҿы", - лгәаанагара слырҳаит аҳақьым.

Апародонтолог Дасаниеи сареи ҳаихлафаауа ҳазыхынҳәит шықәсык ахьтә знык иазгәарҭо аҳәса рымш хәажәкыра 8. Аклиникаҿы аус зуа еиҳарак аҳәса роуп, ахацәа хҩык роуп иҟоу, убри аҟынтә, уаҟа аҳәса ркласс "аҳра руеит", ибжьамыжькәа ари аныҳәа азгәарҭоит, ақьафурҭақәа рахь ицоит, аколлектив иалоу аҳәса, хымԥада, уи аҽны ашәҭҿаҳәарақәа рыла русуратә уадақәа ҩычоуп Гәында ишыслырдырыз ала, иҟоуп апациентцәагьы аҳамҭақәа анрызнарго.

"Иаԥсыуа ныҳәаӡам, аха угәы иахәоит шықәсык ахь знык акәзаргьы ҳара иҳазку аныҳәа ахьыҟоу. Аԥҳәыс дзаԥсоу рдыруазароуп ахацәа. Дызҿу лзанааҭ усқәа рыдагьы, аҩнаҭа ныҟәылгароуп, ахәыҷқәа лааӡароуп. Иҟаз нас уи аныҳәа хәажәкыра 8. Уи зхәыцыз Клареи Розеи рыԥсаҭа бзиахааит", - лҳәоит Гәында Дасаниа, лара ишылҟазшьоу еиԥш ллаф ныбжьаргыланы.

Астоматолог илҳәоит аԥсуа ҳәсақәа рџьабаа шыцәгьоу, еиҳаракгьы аибашьра ашьҭахь изҵалаз аидара шыхьанҭахаз.

"Ачҳара, агәабзиара, аҭынчра рзеиӷьасшьоит аҳәса зегьы. Саргьы зыԥсҭазаара шьақәгылаз сакәны схы збоит. Сҳақьымхар сҭахын, исылшеит, сҳақьым цәгьам ҳәа сгәы иаангоит, ҷыдала са сахь иаауа апациентцәа маҷҩымзар. Насыԥ бзиа рыдыскылоит Аԥсны иқәынхо аҳәса зегьы", - абас дныҳәаныԥхьо ихлыркәшеит лажәа Гәында Дасаниа.