Признание Сирией Абхазии - Sputnik Аҧсны, 1920, 28.10.2021
Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны

Адунеи еихаӷәӷәа-еиҵаӷәӷәа ианыҟала: Қьырса аныҳәа ду аԥсуаа рҿы ишазгәарҭо

© Sputnik  / Афотобанк ахь аиасраАдунеи еихаӷәӷәа-еиҵаӷәӷәа ианыҟала: Қьырса аныҳәа ду аԥсуаа рҿы ишазгәарҭо
Адунеи еихаӷәӷәа-еиҵаӷәӷәа ианыҟала: Қьырса аныҳәа ду аԥсуаа рҿы ишазгәарҭо - Sputnik Аҧсны, 1920, 07.01.2022
Ақьырсиантә тәылақәа зегьы рҟны иазгәарҭоит Қьырса аныҳәа ду амш. Аԥсуаа уи жәытәаахыс иазгәарҭон ақьырсиантә ҵасқәа рылагьы, иара убас ажәлар рхатә знеишьақәагьы рыманы. Абарҭ дырзааҭгылоит афольклорҭҵааҩ Есма Ҭодуа.
Ақьырсиантә тәылақәа зегьы рҟны иазгәарҭоит Қьырса аныҳәа ду амш. Аԥсуаа уи жәытәаахыс иазгәарҭон ақьырсиантә ҵасқәа рылагьы, иара убас ажәлар рхатә знеишьақәагьы рыманы. Абарҭ дырзааҭгылоит афольклорҭҵааҩ Есма Ҭодуа.
Есма Ҭодуа, Sputnik

Қьырсаныҳәа аԥсыуала

Ақьырсиантә тәылақәа зегьы рҟны иазгәарҭоит Қьырса аныҳәа ду амш. Уи мчыбжьык шагугьы, аҽазыҟаҵарақәа ирылагоит. Аетнолог Валери Бигәаа ишазгәеиҭо ала, аԥсуаа ари аамҭа Қьырсамца анеиқәырҵо аамҭа ҳәа азырҳәоит. Избанзар арҭ аӡынҵыхқәа рзы лассы ианыхәло аамҭазы, ҽынлагьы, уахынлагьы амца абжьааԥны аасҭагьы ижжаӡа еиқәырҵон.
Валерий Бигуаа - Sputnik Аҧсны, 1920, 07.01.2021
Арадио
Аетнолог еиҭеиҳәеит Қьырсазы ахәышҭаараҿы амца зырыхьчоз
Аԥсны ари аныҳәа ҩбаны иазгәарҭоит уҳәар ауеит: ақьырсиантә шьаҭалеи аԥсыуалеи (аполитеисттәлеи). Иҳазҳәом ҳара ҳтәылаҿ ари аныҳәа мҽхакы ҭбаала иаԥылоит ҳәа, иаҳҳәап, ажьырныҳәа ишаԥыло еиԥш, ма амшаԥы. Иҟоуп зынӡаск иазгәазымҭаӡогьы ари амш. Аха уи аԥсыуала азгәаҭараан иубоит аԥсуаа рқьабзтә практикаҿы ахархәара змоу аелементқәа. Урҭ иреиуоуп ашьтәа (шьтәас иҟарҵоит рымч зықәхо акы – аџьма, ма арбаӷь), иара убас аишәаргылара.
Қьырса аныҳәа амш азы ачгара иҵыҵуеит ҳәа иԥхьаӡоуп, убри аҟнытә Қьырса аныҳәа иазку аишәаҿы "аԥхьа идыртәо" нырцә иҟоу роуп. "Аԥсы акриҿаҵара" аритуал аҭыԥ ҷыда ааннакылоит аишәаргылараҿы. Уи аишәа амаҵ зуа аԥҳәыс еиҳабы ашә аалыртуеит, аҩнаҭа иахылаԥшу, иахьыԥшу рыԥсқәа аалыԥхьоит "шәааи, шәтәа" ҳәа, рнапқәа длырӡәӡәоит, ампахьшь шкәакәа рызхылшьуеит, аишәа дахагьежьуа, ак нықәхуа, ак нықәҵо, "итәоу" рымаҵ луеит.
Суликәа Ҳараниа - Sputnik Аҧсны, 1920, 07.01.2019
Суликәа Ҳараниаҧҳа: жәытәаахыс ҳаҩнаҭаҿы гәырӷьара дуны иазгәаҳҭоит Қьырса
Ари аишәаҿы иқәдыргылоит, егьырҭ аишәаргыларақәараан еиԥш, аҳалуа, ачааҿақәа, ақашь, ахарҵәыӡҩа, ацхаӡҩа. Аџьма акәац уахь иқәырҵаӡом, акәтыжь заҵәык ауп. Иадыргалоит ахаа-мыхаақәа. Минуҭқәак анҵлак ашьҭахь аԥҳәыс еиҳабы дныҳәаны, аҩы, ауатка, аӡы хылҭәалоит, нас аҭаацәара иалахәу егьырҭгьы ус ныҟарҵоит, ахәыҷқәа рыда. Иазгәаҭатәуп ахәыҷқәа аџыш шырхьыршьуа, ма рџьыба ишҭарҵо, аԥсы дырхьымԥшырц азы ҳәа.
Аишәа ахьынӡагылоу убжьы рдуны уцәажәар ҟалаӡом, аԥсы дуршәоит ҳәа. Даҽа ԥыҭк анҵлак ашьҭахь аԥшәмаԥҳәыс астол нарҵысны, дырҩегьых рнапы дырӡәӡәаны идәылылгоит. Изыдтәалаз ачыс ҿаҵақәак нарымхны, аҩы, аӡы, даҽакы уҳәа зегьы гәыблаак инанҵаны адәахьы иганы ишьҭалҵоит, "хьыԥшы-ҿыԥшы ӡәыр дыҟазар, арахь шәхьамԥшын" ҳәа наҳәаны.
Аишәаргылара ашьҭахь ҿыц абысҭа уны, ачанахқәа ԥсахны иҟарҵоит. Нас еиҳабы-еиҵбыла рнапы ӡәӡәаны аҭаацәа зегь натәоит.
Аб Никита - Sputnik Аҧсны, 1920, 07.01.2019
Арадио
Аб Никита: Қьырса ныҳәа аҽны иԥсхьоу рзы аишәа аргылара иашам

Қьырсаныҳәа шыҟалаз

Аԥсуаа рфольклор аҟны иуԥылоит абиблиатә мотив змоу аҳәамҭақәа. Убарҭ иреиуоуп "Иаса Қьырсҭа изку аҳәамҭа". Уи ишаҳәо ала, ԥҳәызбак нашанала лцәа лтәымкәа дҟалеит. Уи лаб ианиарҳәа, лышьра изымгәаӷьын, дган ашьха ддыртәеит. Убра диит Иаса Қьырсҭа ҳәа изышьҭаз. 1990 шықәсазы ианҵаз ари аҳәамҭаҿы (Цира Габниа еиқәлыршәаз "Аԥсуа жәлар рҿаԥыц рҿиамҭақәа" 7 атом иану) ишҳәоу ала, "убри аамҭазы амра ыҟаӡамызт, адунеигьы абас идар-даруа иҟан, рҳәеит, еихаӷәӷәа-еиҵаӷәӷәа иҟаӡамкәан, убыс. Ари ахәыҷы диит. Ахәыҷы даниы, амра ицгылеит. Абри Иаса Қьырсҭа даниз амра ицгылеит. Адунеигьы убыс иҟалеит – еихаӷәӷәа-еиҵаӷәӷәа".
Аб Игнати Киут - Sputnik Аҧсны, 1920, 07.01.2020
Арадио
Аб Игнати: кәашарала, шәаҳәарала акәымкәа, матанеирала иаԥылоит Қьырса иира амш
Аҳәамҭаҟны еиҭаҳәоуп Иаса Қьырсҭа иҭархара ишашьҭаз атәы, нас даныркгьы, аҵәымӷқәа илаҵан дшықәырчаԥаз. "Қьырса ҳәа аныҳәа ду ыҟами? Қьырса захьӡу убриоуп – абри Иаса Қьырсҭа даниз амш ауп Қьырса", – ҳәа нацылҵоит ажәабжьҳәаҩ Мариа Ԥлиа.
Абасала, аԥсуаа рҳәамҭа ишаҳәо ала, ари амш азы иазгәарҭоит Иаса Қьырса иира, уи амра ицгылара, адунеи еихаӷәӷәа-еиҵаӷәӷәа аҟалара.
Ажәабжьқәа зегьы
0
Раԥхьа аҿыцқәаРаԥхьа ажәытәқәа
loader
АЕФИР АҾЫ
Заголовок открываемого материала
Жәларбжьаратәи
InternationalEnglishАнглыз бызшәаMundoEspañolАиспан бызшәа
Европа
DeutschlandDeutschАнемец бызшәаFranceFrançaisАфранцыз бызшәаΕλλάδαΕλληνικάАбырзен бызшәаItaliaItalianoАиталиа бызшәаČeská republikaČeštinaАчех бызшәаPolskaPolskiАполиак бызшәаСрбиjаСрпскиАсерб бызшәаLatvijaLatviešuАлатыш бызшәаLietuvaLietuviųАлитва бызшәаMoldovaMoldoveneascăАмолдав бызшәаБеларусьБеларускiАбелорус бызшәа
Алада Кавказ
ԱրմենիաՀայերենАерман бызшәаАҧсныАҧсышәалаАԥсуа бызшәаХуссар ИрыстонИронауАуаԥс бызшәаAzərbaycanАzərbaycancaАзербаиџьан бызшәа
Ааигәа Мрагылара
Sputnik عربيArabicАраб бызшәаTürkiyeTürkçeАҭырқә бызшәаSputnik ایرانPersianФарсиSputnik افغانستانDariДари
Агәҭантәи Азиа
ҚазақстанҚазақ тіліАҟазах бызшәаКыргызстанКыргызчаАҟырӷыз бызшәаOʻzbekistonЎзбекчаАузбек бызшәаТоҷикистонТоҷикӣАҭаџьықь бызшәа
Мрагыларатәии Алада-Мрагыларатәи Азиа
Việt NamTiếng ViệtАвиетнам бызшәа日本日本語Аиапон бызшәа中国中文Акитаи бызшәа
Алада Америка
BrasilPortuguêsАпортугал бызшәа