"Агәыла агәы даҩызоуп" аԥсуаа агәыла ишизыҟоу

© Sputnik / Томас ТхайцукФамильное моление Лейбавцев в селе Мгудзырхуа
Фамильное моление Лейбавцев в селе Мгудзырхуа  - Sputnik Аҧсны, 1920, 24.10.2021
Агәыла, аигәылацәа реизыҟазаашьа атәы гәаанагарақәак ҳадылгалоит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа.
Ауаҩы рыцҳарак дақәшәар, раԥхьа ацхырааразы иааиуа агәылацәа ракәын, иахьагьы убас ауп. Аигәылацәа аԥсуаа рҟны еснагь аицхыраара рыбжьан: еицхырааны ицәаӷәон, ирашәон, иҭагалон, амҿы ааргон. Иҟан еилахәны амхы аныларҵозгьы.
"Аешьа бааԥсы иҵкыс агәыла бзиа", "Агәыла агәы даҩызоуп", "Агәылеи агәи", "Агәыла изы ацәҟьа зыргылаз иара дакит", "Агәыла ицәашьы уҩны арлашоит", "Агәыла бзиа ихәыцхагьы хаауп", "Агәыла имаӡа агәыла идыруеит", "Агәыла пату иқәҵа, аха аанда ишәыбжьоу аанхааит", "Ауа хара иаҵкыс – агәыла ааигәа бзиа" ҳәа ицәажәоит аԥсуа жәаԥҟақәа.
Аԥсуа қыҭақәа рҿы аигәылацәа, шамахамзар, еизааигәаӡаны, анхарҭа-аҽҟьарҭа рибамҭо инхаӡомызт, уи ус зыҟарҵоз амаҷ азы агәыхьшәашәара рыбжьамларц, рыбз меишьцыларц азы акәын.
Аԥшәма дызцәыԥхашьо сасцәа дахьқәак иҭаазар, агәылацәа ирзицҳауан. Агәылацәа ашьтәа ашьраҿы ицхраауан, дара ракәын асасцәа ирыдтәалозгьы. Аԥшәма ихала ашьтәа шьны, ихала асасцәа дрыдтәалар, гәыла ааигәа дыҟаӡами ҳәа инеизҵаа-ааизҵаауан, иԥшәмара аҳаҭыр ланарҟәуан.
Лыхнашҭа - Sputnik Аҧсны, 1920, 16.02.2020
"Угәарҭыԥ азҳааит!": арахәааӡара, асасдкылара, ашәарыцара ирыдҳәалоу аԥсшәаҳәашьа
Агәылара ачара рҽазыҟарҵозар, ааигәа-сигәа инхо ацхыраара рырҭоит, утәыс-ҟаҵатәыс ирымоу аҿы ирывагылоит, амаҵ руеит.
Агәыла ацәгьа дақәшәар игәылацәагьы ицџьабон. Аԥсы дахьынӡакҿоу ацәмаа ркуамызт, аҽага ркуамызт, агәыла имаҵ мукәа ухатә усқәа уҽырзукыр ԥхашьаран. Аԥсы дахьынӡаҿкоу, нас жәымш рҿынӡа, аԥшәмацәа ахаатә агьама рбаанӡа, агәылацәагьы рыцчгон. Уи ашьҭахьгьы, рыҩны агәырӷьара ыҟазар, ашәа рҳәомызт, икәашомызт, амузыка адырҳәомызт. Ашықәс аҿынӡа ус рхы мҩаԥыргон.
"Агәыла ихьӡи ихьымӡӷи игәылацәа ракәын издыз. Агәылара иахәҭоу ҟазымҵоз иҟан данахьдырхәуаз: иҩнаҭа ацәгьа-абзиа аныҟоу агәылацәа ишахәҭоу ала амаҵ руӡомызт. Уи гәҽанҵаран, егьыс аҳабла ахьымӡӷ ддыргомызт, иахәҭаз ҟарҵон, аха аԥшәма ихы ирдырны, ауаагьы идырҳаны акәын ишыҟарҵоз" - абас иҩуан Никәала Ҳашыг ишәҟәы "Аԥсуара ашьаҭақәа" аҿы.
Алабашьа - Sputnik Аҧсны, 1920, 31.10.2020
"Ажәлар рыбз хәшәуп": аԥсуаа аусеилыргара шымҩаԥыргоз
Аигәылацәа рыжәлара хазы-хазызаргьы, еижәлантәқәоу реиԥш, аиашьара, аиаҳәшьара рзибаур ахәҭоуп. Еизааигәаны инхо, еигәылацәоу аӡӷаби аҷкәыни еибагар хьымӡӷыс иԥхьаӡоуп, уи аԥсуа иаҭәам акакәны иахәаԥшуеит. Ус зхы мҩаԥызгаз ирзырҳәон: "Игәыла дышԥааигеи!", "Лааҵраҿы хаҵа дышԥацеи!" ҳәа.
Ҳаблак аҿы еижәлантәу аишьцәа ахьеиланхо, тәым жәлак дрыланхозар, ҷыдала ҳаҭыр иқәырҵон. Сасцәақәак рҭазар иара ҭамадас дҟарҵон, ацәгьа-абзиа рҿы ажәа идырҳәон, сасра ицозар еиҳабыс ма ҩызас дышьҭырхуан. Ажәакала, дахьынхо аҳаблаҿы сыжәлазаҵәны срылахеит ҳәа ихы ҟәнимшьартә аҭагылазаашьа изаԥырҵон.
Ажәабжьқәа зегьы
0
Раԥхьа аҿыцқәаРаԥхьа ажәытәқәа
loader
АЕФИР АҾЫ
Заголовок открываемого материала
Жәларбжьаратәи
InternationalEnglishАнглыз бызшәаMundoEspañolАиспан бызшәа
Европа
DeutschlandDeutschАнемец бызшәаFranceFrançaisАфранцыз бызшәаΕλλάδαΕλληνικάАбырзен бызшәаItaliaItalianoАиталиа бызшәаČeská republikaČeštinaАчех бызшәаPolskaPolskiАполиак бызшәаСрбиjаСрпскиАсерб бызшәаLatvijaLatviešuАлатыш бызшәаLietuvaLietuviųАлитва бызшәаMoldovaMoldoveneascăАмолдав бызшәаБеларусьБеларускiАбелорус бызшәа
Алада Кавказ
ԱրմենիաՀայերենАерман бызшәаАҧсныАҧсышәалаАԥсуа бызшәаХуссар ИрыстонИронауАуаԥс бызшәаAzərbaycanАzərbaycancaАзербаиџьан бызшәа
Ааигәа Мрагылара
Sputnik عربيArabicАраб бызшәаTürkiyeTürkçeАҭырқә бызшәаSputnik ایرانPersianФарсиSputnik افغانستانDariДари
Агәҭантәи Азиа
ҚазақстанҚазақ тіліАҟазах бызшәаКыргызстанКыргызчаАҟырӷыз бызшәаOʻzbekistonЎзбекчаАузбек бызшәаТоҷикистонТоҷикӣАҭаџьықь бызшәа
Мрагыларатәии Алада-Мрагыларатәи Азиа
Việt NamTiếng ViệtАвиетнам бызшәа日本日本語Аиапон бызшәа中国中文Акитаи бызшәа
Алада Америка
BrasilPortuguêsАпортугал бызшәа