https://sputnik-abkhazia.info/20260327/khy-zmaam-ariarat-ynkha-aktior-aiaga-iason-oua-igalarsharazy-1060800893.html

Хәы змаӡам арҿиаратә ҭынха: актиор, аиҭагаҩ Иасон Ҷоҷуа игәаларшәаразы

Хәы змаӡам арҿиаратә ҭынха: актиор, аиҭагаҩ Иасон Ҷоҷуа игәаларшәаразы

Sputnik Аҧсны

Хышықәсаҟа раԥхьа арежиссиор Мадина Аргәынԥа дсыҳәеит илзыскьыԥхьырц аԥсуа театр архив аҟынтә аԥсшәахь еиҭагаз, аха аамҭа ихнарҩаԥшьаахьаз пиесак. Аиашазы иус... 27.03.2026, Sputnik Аҧсны

2026-03-27T09:00+0300

2026-03-27T09:00+0300

2026-03-27T09:00+0300

аԥсны

аналитикеи аиҿцәажәарақәеи

аԥсны

https://cdnn1.img.sputnik-abkhazia.info/img/07ea/03/18/1061834663_0:269:720:674_1920x0_80_0_0_de5f2837fe9b39f19907f579b8fa8c63.jpg

Хышықәсаҟа раԥхьа арежиссиор Мадина Аргәынԥа дсыҳәеит илзыскьыԥхьырц аԥсуа театр архив аҟынтә аԥсшәахь еиҭагаз, аха аамҭа ихнарҩаԥшьаахьаз пиесак. Аиашазы иус мариамызт снапы ианылҵаз, аха ашәҟә ду аартны аԥхьара саналага нахыс, исԥылеит иссирӡоу аԥсуа бызшәа. Сагәыланахалеит. Анбанқәа зырдууа алупа ахархәарала саԥхьаны акомпиутер аҿы акьыԥхьра сҽазыскит. Зыӡбахә сымоу Фридрих Шиллер иҩымҭа "Мариа Стиуарт" ауп. Хә-қәгыларак змоу уи атрагедиа 1968 шықәсазы еиҭеигеит иахьатәи санҵамҭа ззыскырц сҭаххаз ауаҩы. Аԥсуа театр аҭоурых здыруа ираҳахьеит актиор, аиҭагаҩ Аԥсны зҽаԥсазтәыз артист, Асовет Еидгыла ашәҟәыҩҩцәа реидгыла иалаз Иасон Ҷоҷуа атеатр ишазынижьыз аԥсышәала ирцәажәаны зеиӷьыҟам аклассикатә рҿиамҭақәа. Атекст аус адсулонаҵы акыр исахьарку ажәеидҳәалақәа сԥылон, насгьы, сзыԥхьоз аиҭага иеиԥшымызт, уи аԥсуа шәҟәыҩҩы иаԥиҵаз адраматә рҿиамҭа акәын изеиԥшнысшьалоз. Кеннеди Мариа лзы: Агәырӷьара барақьаҭра марымажаха Гәеиҵыхҭбаала иалачоз, Агара дышгараз иҳәынҭқарԥҳәысхаз, Афранцыз ҳҭынра иааӡахьаз, Сыгәлымҵәахԥшӡа, схьыршәыгәлаша, Илымаз закәытә лахьынҵаз! Адунеижәларбжьаратәи атеатр амш аҽны, акыр исҭахны снапы асыркит Иасон Тыҟә-иԥа изку санҵамҭа. Сара атеатр санаднагалаз 1985 шықәсазы Иасон Ҷоҷуа аус иуӡомызт, Иасон иԥҳа Џьулетта ишылҳәо ала "игәамбзиара иахҟьаны атеатр аанижьит, аха аиҭагара аус еснагь даҿын". "Сара сиит 1911 шықәсазы иауз асду ашьҭабарахь инеихьаны Аӡҩыбжьа ақыҭан, хәажәкын 15 рзы", - иҩуеит игәалашәарақәа рҿы Ҷоҷуа, акьыԥхь аҿы џьара-џьара 1912 шықәсазы диит ҳәа ҳаԥхьозаргьы. Иасон иаб дуасҭан, ҵҩа змам аԥсаса ззаныз нхаҩы наган. Иан иара дшыхәыҷыз лдунеи лыԥсаххьан, уи хьааго иара иҩуан "ишԥаҟасҵарыз сан сара иахьынӡасҭахыз Анцәа дсаҭәеимшьазар…" ҳәа. Ҷоҷуа инысымҩа иазку анҵамҭаҿы иан Шьаныс Џьардалааԥҳа лзы абас иҟоу ацәаҳәақәа ҳԥылоит: Деиба-кәеибоуп ззырҳәо соуп, Дахьсымам сан Шьаныс. Сџьаха-џьафа сара сааӡоуп, Аха иахьсымоу Аԥсны разҟыс, Зегь раҵкыс ибеиоу соуп… Ҷоҷуа игәалашәарақәа ирнубаалоит иан лыблаҭаԥшра игәазхара иахьимаӡаз шыгәнигоз, аха еиҳагьы дыгәцаракны дшырааӡозгьы азгәеиҭоит: "Иагьа ҟасҵаргьы, иагьа сҳәаргьы - зегь санарыжьуан. Уи сара иаҳагьы схы иасырхәон. Схәыҷы кьанцыцрақәа иаҳагьы исылсыржжуан. Ахәыҷы-бжьыс сакәхарцы акгьы сыгмызт, сан лаҳәшьа даасықәымшәар…. ". Ҷоҷуа иан лдунеи анылыԥсах лхәыҷқәа дырхылааӡаларц иан лаҳәшьа Мкыд дылгоит. Быжьбаҟа шықәса рышьҭахь, иаб аԥҳәысеиба Камкиаԥҳа Ҭамҷыҷ ԥҳәысс дигоит. Ҷоҷуа ишиҩуа ала, ианԥса ԥҳәыс ҟәыӷан, лара раԥхьа дахьрымаз аҟынтә аԥҳа длыман. Иасон аҩныҟа даалгоит еихылааӡаларц. Абар иара уи ахҳәаа шеиҭо: "Уҷкәынзаҵәы нҭыҵ ааӡара ирымоу шьҭа сара дсоушьҭ, уара дышуҷкәыну еиԥш, саргьы дсыҷқәыноуп…", - лҳәеит сан Ҭамҷыҷ. Ианԥса лзы "сан Ҭамҷыҷ" иҳәоит, уи алагьы еилаҳкаауеит гәыблыла дшылзыҟаз. А-20-тәи ашәышықәса алагамҭазы еиҵагылаз аинтеллигенциа дырхаҭарнакын Иасон Ҷоҷуа. Иабду иашьа Андреи Ҷоҷуа иҿы дынхон Аҟәаҟа даниас. Уи иҿиҵаазгьы акыр ирацәоуп хымԥада. Иасон иԥҳа лаб инысымҩазы аилыркаақәа ҳзыҟалҵеит: "Дуаҩ ҭынчын, дыԥхашьаԥхаҵо дыҟан. Раԥхьа Архангельск Абнатә нхамҩатә институт дҭалеит. Нас уи ааныжьны Москва Луначарски ихьӡ зху атеатртә институт дҭалоит. Уа дышҭаз Акаки Хорава аԥсуаа еизганы Қарҭ атеатртә институт ианҭеиҵоз иаргьы уахь диаргоит, убра далгоит иҵара. Адрамагьы акомедиагьы изеиԥшын актиор иаҳасабала. Аиҭагара аус ихала иҭахны далагеит. Есыуаха дтәаны аус иуан, аиҭагара даҿын. Аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы еиҳарак аиҭагара акәын инапы злакыз. Атеатр аҿы аусура данаҟәыҵ Аҟәа ақалақьтә совет аҿы аус иуан, нас тәанчара дцеит". Иасон Ҷоҷуа иԥсҭазаара аӷьырак зегьы атеатр иадҳәалан. Иактиортә нысымҩа дуӡӡоуп узымҳәозаргьы Ҷоҷуа дыхәмарит Мыкыҷ – ("Ханума" Цагарели), Миллер – (Шиллер "Абзиабареи агьангьашреи"), Маркиз – (К.Гольдони "Асасааирҭа аԥшәма"), Ахәаахәҭҩы – (Гь. Гәлиа "Асас еиқәаҵәақәа") уҳәа арольқәа маҷымкәа. Аха, иаҳҳәар иашахоит Иасон Ҷоҷуа ажәа азҟаза, аиҭагаҩ иаҳасабала атеатртә культуразы илшаз хәы змаӡам рҿиаратә ҭынхоуп ҳәа. Ажурналист Владимир Аҳашбеи Ҷоҷуеи еиуацәан, астатиа аҩразы аиҭагаҩ иҩнахьы санымҩахыҵ аҽны иарагьы уахь днеит. Аиҭагара аус аҿы ихадоуп иахьеиҭоуго абызшәа ӷәӷәала адырра, ацәаҳәанҵа ҳәа изышьҭоу алымҵырц азын. Иасон Ҷоҷуа иоуп иеиҭазгаз Аԥсуа театр азын адунеитә классика ашедеврқәа - Софокл "Аҳ Едип", Еврипид "Медеиа", У. Шекспир "Отелло", "Ҳамлет", "Ромеои Џьулеттеи", "Аҳ Лир", "Амбжьах лыбжьара", "Аҳ Ричард III", Ф. Шиллер "Мариа Стиуарт", "Абзиабареи агьангьашреи", "Ақәылаҩцәа", К. Гольдони "Ҩыџьа аҳцәа рмаҵуҩы" уҳәа хыԥхьаӡара рацәала арҿиамҭақәа. 1962 шықәсазы Миха Лакрба иҭижьыз "Аԥсуа театртә ҟазара аҭоурых ахьтә аочеркқәа" захьӡу ишәҟәаҿы дазааҭгылоит адунеитәи аурыс классикеи аԥсуа культура алагалараҿы Аԥсуа театр иабзоуроу шырацәоу. "Аԥсуаа ироуит алшара рхатәы бызшәала ирбаларц иреиӷьӡоу адунеитә литература: Еврпид, Шекспир, Мольер, Лопе де Вега уҳәа рҩымҭақәа", - иҩуеит Лакрба. Автор ари аусумҭаҿы акырынтә дазааҭгылеит аиҭагара аус аҿы Ҷоҷуа аԥхьагылара шимоу: "Иара иеиҭагақәа рыбзоурала аԥсуаа ртеатр аҿы ирбеит "Отелло", "Абзиабареи агьангьашреи", "Ҩыџьа аҳцәа рмаҵуҩы…". 1940-тәи ашықәсқәа рзы атеатр арҿиара ахҳәаа азуа Лакрба қәнагала иаликааит Ҷоҷуа иџьабаа: "Атеатр арепертуар иалоу аклассикатә рҿиамҭақәа реиҳарак ықәыргылоуп актиор қәыԥш И. Ҷоҷуа иеиҭагамҭақәа рыла". Иасон Ҷоҷуа ашәҟәыҩҩцәа реидгыла далан аиҭагаҩ иаҳасабала, хаз шәҟәны аԥсышәала иҭрыжьхьеит иеиҭеигаз: Шекспир "Отелло", "Гамлет", иара убас аурыс шәҟәыҩҩцәа Н. Островски, Л. Толстои уҳәа рпрозатә рҿиамҭақәагьы. Сеиҭазыхынҳәырц сҭахуп Шиллер ипиеса. Ишәыдызгалоит даҽа цәаҳәақәак, насгьы иазгәасҭарц сҭахуп аиҭага ишеиԥшым, шаҟа иаԥсышәаны иҟаҵоу атекст. Араҟа иацҵатәуп, Шиллер "Мариа Стиуарт" "ажәеинраала шкәакәа" ҳәа изышьҭоу аформала ишҩу Ҷоҷуа егьырҭ иеиҭагамҭақәа рӷьырак реиԥш, убри аҟынтә, ас иҟоу адрама аиҭагара зылшо апоезиа зыԥсабара иалоу иоуп ҳҳәар иашоуп. Мариа дзыхьчоз Паулет иажәақәа урысшәалеи аԥсышәалеи ҳаицрыхәаԥшыр сҭахын: Решетчатые окна не спасут От хитростей Марии. Не уверен, Не скрыт ли в каменной стене проем, В окне не перепилены ли прутья, И не пройдет ли к ней, пока я сплю, Необлечённый новый заговорщик. Анафемская должность сторожить Коварную. Я ночью сна не знаю, Брожу, как преданный проклятью дух, Замки на каждой двери проверяя… Еихацеихышьла ишшу аԥенџьырқәа Ирзеиқәырхом Мариа лыгызмалрақәа. Агәра сызгом, издыруада Аҭӡы кылжәаны нас ишьыхзар Аԥенџьыр еихацқәа хыҵәҵәазар, Сшыцәоу сара аҷаԥшьараҿ Хәшьадҩы гәымхак дыҩналар? Шәиԥхьыӡ зқәызааша маҵуроуп Аԥҳәысгьангьаш лыхьчара… "Ажәеинраала шкәакәа" ҳбызшәа аларҵәарҿы Ҷоҷуа илагала абас дахцәажәахьан ашәҟәыҩҩы Кәасҭа Гьерхьелиа: "Иасон Ҷоҷуа илшеит ажәеинраала шкәакәа аԥсшәа аарбра, уи еихышәшәо артист ииҳәо амонолог дуқәаҵәҟьа рҟынгьы, џьара ажәак даамкӡакәа арҩаш ацәқәырԥақәа реиԥш ажәақәеи аҳәоуқәеи еишьҭарххы, ахшыҩҵак гәылыршәаны иаадырԥшыртә аҟаҵара". Ҷоҷуа аԥсуа бызшәа аԥсы ахьҭоу нагӡаны идыруан. Шәахәаԥш "решетчатые окна" аԥсышәала ишиҳәо "еихацеихышьла ишшу аԥенџьырқәа". Шаҟа иссирузеи! Алшарақәа шԥаҭбаау аԥсуа бызшәа. Изҳәарыда ацәаҳәақәа даҽа бызшәак аҟынтә еиҭагоуп ҳәа? "Заговорщик" азы Ҷоҷуа "ахәшьадҩы гәымха" иҳәеит. Исахьаркны, аԥсуа дазыӡырҩыр, ма даԥхьар ихдырра мҩашьарада иаднакылартә иҟаҵоуп аиҭага. Цәаҳәакгьы алкьыкьӡом, даҽа бызшәак аҟынтә иаагоуп узҳәарым. Шиллер идрамаҿы ҳара иаҳԥылоит "адамра ахықәан" (у порога вечности), "ашәҭ ҿаҳәарақәа" (букет цветов) уҳәа абызшәа абеиара аазырԥшуа ишьахәӡоу ажәеидҳәалақәа. Иубоит аиҭагаҩ аурыс текст аҟынтә иеиҭеигоз иашьашәалаз аԥсуа жәар ахархәара шеиҭоз. Атеатрҭҵааҩ Алықьса Аргәын урысшәала иҭижьыз "Аԥсуа театр аҭоурых" аҿы изныкымкәа Ҷоҷуа дизааҭгылоит. Аргәын иаликаауеит Аџьынџьтәылатәи аибашьра Ду аамҭази уи ашьҭахьи атеатр аибашьра атема шхацнаркыз, уаҟа иқәдыргылоз аспектакльқәа рҿы Ҷоҷуа шьахәла ишынеигӡаз акапитан ироль – (Гь. Гәлиа "Афырхацәа рыцаҟьа"). Уи аамҭазы ҳәарада акомедиақәагьы ықәдыргылон. "А. Цагарели икомедиа "Ханума" аҿы актиор Ҷоҷуа ихәмарра иазкны ирыҩуан аҭуџьар Мыкыҷ ироль уаҳа наҭахымкәа ишиқәҿиаз. "Атитул аиура аҭуџьар изы аҵак ду шамоу аарԥшра илшеит актиор ҳәа рҳәон", - иҳәоит Аргәын. 1952 шықәсазы атеатр арепертуар аҿы ицәырҵит акомедиа "Асасааирҭа аԥшәма" (К. Гольдони). Уаҟа маркиз ироль дыхәмарит Иасон Ҷоҷуа. Усҟантәи аамҭазы атеатр еҵәахәқәас иамаз Л. Касланӡиа, А. Аргәын-Коношок, А. Агрба рыгәҭа игылаз иакәны иӡбахә рҳәон Ҷоҷуа усҟантәи ахҳәааҟаҵаҩцәа Аргәын ишеиҭеиҳәо ала. СССР жәлар рартист Шәарах Ԥачалиа аамҭак дицанысуан Ҷоҷуа. Уи изкны цәыббрамза 10 1982 шықәсазы агазеҭ "Советская Абхазия" аҿы иикьыԥхьыз астатиаҿы иҩыза абас дихцәажәоит: "Иасон Тыҟә-иԥа ахәаԥшҩы игәы ахыхра зылшоз артистын. Иара ирҿиоз ахаҿсахьақәа ахәаԥшцәа ирзааигәан, иагьеилыркаауан". Ԥачалиа артист ирҿиараҿы иреигьӡоу ҳәа иаликаауан Миллер ироль (Шиллер "Абзиабареи агьангьашреи"), иара убас ароль маҷқәеи адуқәеи ҳәа артист ишеилимхуаз, "имаҷу аду алихыр илшон" ҳәа азгәаҭа ҟаиҵон Ԥачалиа. Аԥсуа театр иабзоуроу рацәоуп ашәҟәыҩҩцәа атеатр радԥхьаларазы, раԥхьатәи адраматә рҿиамҭақәа аԥырҵаратәы аҭагылазаашьа рзаԥҵараҿы. Ус шакәугьы, атеатр аҭоурых ҳазхьаԥшуазар еиҭагоу аклассика иалшаӡаз рацәоуп аԥсуа хәаԥшҩы агьама бзиа змоу арҿиамҭақәа ирбаразы. Абри аиҭагара азҵаараҿы аԥхьагылара змоу, реиҳа ихырку арҿиамҭақәа зырцәажәаз Иасон Ҷоҷуа иоуп ҳҳәар ауеит, ҳазҭагылоу аамаҭазы имаҷны дӡыргамзаргьы. Аԥсуа театр ҽаԥарак иԥазар уи ауасхыр азышьҭазҵаз дреиуоуп Иасон Ҷоҷуа. Актиор, арежиссиор Азиз Агрба еиҭашьақәиргылаз "Отелло" (У. Шекспир) ахҟьаԥҟьа хара инеҩит, уаҟа Отелло ироль назыгӡоз Аԥсны жәлар рартист Леуарса Касланӡиа ихәмарра Шекспир иԥсадгьыл аҟынӡа инаӡеит, Лондонтәи атеатр амузеи аҿы ипортрет кыдуп. Ажәакала, аԥсуа Отелло ихьӡ хьтәы нбанла ианылахьеит атеатр аҭоурых. Абраҟа аиҭагаҩ Иасон Ҷоҷуагьы илшамҭа рацәаӡоуп, избанзар Шекспир итрагедиа иара иоуп аԥсышәала изырцәажәаз. Ҷоҷуа "Отелло" аиҭагаразы деилаҳауан, абар уи азын ихаҭа иҩуаз: "Сара актиор ду Акаки Хорава ихәмаррала "Отелло" Қарҭ санахәаԥш, сгәы иҭашәеит, анаџьалбеит, абри адраматургиа ашедевр дуӡӡа аԥсышәала ирцәажәазар ишԥаҟаларызеишь ҳәа". Апоет Кәасҭа Гьерхьелиа 1982 шықәсазы "Аԥсны ҟаԥшь" адаҟьаҿы Ҷоҷуа изикыз астатиаҿы абас иҩуеит: "Шекспир иҩымҭа "Отелло" аԥсышәала аԥсуа театр иқәнаргылоит ҳәа заҳаз Дырмит Гәлиа даара интересс иҟаҵаны ҭаацәаныла днеины данахәаԥш, изџьашьатәха аиҭагаҩ дааԥхьан "рацәа аԥсуа бызшәа амчхара ду шамаз еилыкка иаҳурбеит, аферым" ҳәа идирҽхәалеит". Абри ашьҭахь ауп Ҷоҷуа СССР ашәҟәыҩҩцәа реидгыла даналарҵаз, убас иҳаракын уи иеиҭага иамаз арезонанс. Аԥсуа театр анышьақәгылоз актиорцәа шьахәқәа рыла ишеиқәшәаз еиԥш, разҟыс иаман аиҭагаҩ бзиа даднагаларц. Ҷоҷуа аԥсшәахь иеиҭеигаз "Отелло" 1957 шықәсазы хаз шәҟәны иҭыҵит. Саԥхьеит хә-қәгылрак змоу атрагедиа аԥсышәала. Зхы иақәиҭны еиҭагоу аԥсуа шедевр "Отелло" санаԥхьоз даараӡа сашьҭашәарыцеит, аха џьаргьы иадсымбалеит атәымра. Иаго: Угыл уласны, уҽеилаҳәа, Угәы уҽанӡамкәа, угәы ҭыржәеит… Иуцәырӡеит уԥсаҭыҩра абжа… Ааи, абри асааҭ азы, абри аминуҭ азы ани – Аҭаҳмада еиқәаҵәа-самсал, аҭыӷь, Игәышԥы дыҵагәаны усыс-шкәакәа Лыхәаҽра даҿуп. Вас обокрали. Все ж халат накиньте. Разбито сердце, полдуши погибло. Вы - здесь, а вашу белую овечку Там кроет черный матерой баран. Скорей! … Ари анҵамҭаҿы иаҳбоит зхы иақәиҭу аиҭага ҳәа изышьҭоу ашьҭра. Ҷоҷуа "халат накиньте" аԥсышәла "угыл уҽеилаҳәа" иҳәеит, избанзар аԥсуа иҳәаӡом ахалаҭ ушәҵа. Черный матерой баран - Аҭаҳмада еиқәаҵәа-самсал, аҭыӷь – абарҭ атекстқәа еиҿҳарԥшуазар, изылшода абри аԥсышәам аҳәара? Ҷоҷуа данеиҭагоз дзызхәыцуаз ацәаҳәанҵа аҟаҵара акәмызт, иара ибзианы иидыруаз, дызлахәыцуаз абызшәа ззырхоу амилаҭ ртеатр аҿы ираҳаларц иҭахын аԥсшәа цқьа. Иара убас, иазгәасҭарц сҭахуп Ҷоҷуа аграмматикатә ԥҟарақәа бзиа ишидыруаз, уи ҳбоит апунктуациа ахарахәраҿы. Атеатр аҿы даара ихадоуп ажәаҳәа артәашьа, ахазырхақәа. "Еиқәаҵәа-самсал, аҭыӷь" - Мавр иҭеиҭԥши иҟазшьеи арбаразы, насгьы аҳәараҿы алкааразы, ҿарҵәила еиҟәыҭхоуп аҭыӷьи, еикәаҵәа-самсали. Актиор ииашоу аинтонациа наигӡарц азы, араҟа иаҳбо атекст аҿы иахьахәҭоу иргылоуп аҿарҵәиқәа, иалкаауп аҟазшьарбагақәа. Иалыскаарц сҭахуп Отелло и-Дездемона данлацәажәо, аԥсшәаҿы иманшәалоу, мыцхәы иаартым, аԥсуара иашьашәалоу исахьаркӡоу алексика шадигало автор: О, сыхаара, сылашара, Агәырӷьареи анасыԥи сара Даара мыцхәы сдырҳәацәоит… Моя душа полна таким блаженством, Что радости, как эта, ей не встретить… 1968 шықәсазы хаз шәҟәны иҭыҵит Ҷоҷуа иеиҭеигаз хә-қәгыларак змоу Шекспир итрагедиа "Гамлет" (Ҳамлет). Ишәыдызгалоит Ҳамлет имонолог ацыпҵәаха: О, шәарҭ, зцәеи зыбаҩи еиқәырҟаца Еилшәара ақәымкәа еикәыршоу, Аӡаӡа еиԥш шәышьҭамҭак нымхо Аҳауа шәалаӡыҭуа шәзыҟалеи? О, если б этот плотный сгусток мяса Растаял, сгинул, изошел росой !... Ҷоҷуа ҩ-цәаҳәак иҟоу ахшыҩҵак ԥшь-цәаҳәак рыла иааирԥшуеит, избанзар аԥсшәа зны-зынла инарҭбаау аилыркка аҭахуп. Аиҭагаҩ амонолог аҵакы дахәаԥшны ауп ишеиҭеигаз, мамзар ажәа-жәала ихиҩылаауа далагар аҵакы бжьаӡуан. Шаҟа иаԥсышәоузеи – "аҳауа шәалаӡыҭуа"! Ари иаанаго – шәықәӡаара шԥаҟалеи, шәышьҭамҭа шԥабжьаӡи акәхап. Аԥсуа театр зны Шекспир итрагедиа "Ҳамлет" иазыгьежьуазар, иаҳҳәар ауеит иазыԥшуп ҳәа набыцра злам аԥсуа текст. Ишәыдызгаларц сҭахуп Б. Пастернак шьахәла иеиҭеигаз Гамлет имонолог "Быть или не быть" Ҷоҷуа иширцәажәаз: Быть или не быть, вот в чем вопрос. Достойно ль Смиряться под ударами судьбы, Иль надо оказать сопротивленье И в смертной схватке с целым морем бед Покончить с ними? Умереть. Забыться. Аҟазаареи аҟамзаареи – аус злоу убри ауп иахьа. Иарбан еиҳа еиӷьхаша – идады-мацәысха, Ахҿа зхьымӡо, ишьҭхыс инеиуа сразҟыцәгьа Схы ҭеислымтәны сҽасҭару, Амшын цәқәырԥа иаҩызаха Агәаҟра-цәгьа сызҭагылаз Напышьашәа сажәларцу?... Иасон Ҷоҷуа ихаҭа алитературатә ҩымҭақәа аԥиҵомызт, актиорра инаваргыланы аиҭагара аус даҿын. Ус акәзаргьы, иԥсабара иалаз апоезиа зны-зынла аҽцәырнагон. Иԥҳацәа зыхӡыӡааны еиқәдырхаз иархив аҿы избоит иԥшәма ԥҳәыс Гәыгәыл Коӷониаԥҳа илзикыз алирикатә цәаҳәақәа: Ҩын ҩеижәижәба мши-ҵхи ԥшьыҭӡык дышрыҩнатәаз, Аԥшәма А-ԥҳәыс Коӷониаԥҳа илхылгаз, Ԥҳәыск лыԥшәма изыҳәан ишылхылымгоз, Сынцәа иахь исҭоубоуп ҳәа сзымқәрыз… Ҷоҷуа ари ацәаҳәақәа ззикыз аԥҳәыс акыр дҵылуаауан ирҿиараҿы ахақәиҭра иманы дыҟазарц. Кәыдры зырмақаруа Амтҟьал ауп шырҳәо еиԥш, Гәыгәыл лааигәара иара иман арҿиаратә хақәиҭра. Иасон Ҷоҷуа дынхон Аҟәа, аԥсуа театр артистцәа раӷьыраҩык ахьынхоз. Иара иааӡеит ԥшьҩык аԥҳацәа, урҭ зегьы аклассикатә рҿиамҭақәа рҿы иаликаауаз аԥҳәыс хьӡқәа риҭеит – Дездемона, Офелиа, Џьулетта, Белла. Раб иҭынха ҳаҭыр ақәҵаны иҵәахны ирымоуп иԥҳацәа. Ҳәарада, уи ирҿиартә ҭынха, еиҳаракгьы адраматә рҿиамҭақәа реиҭаҭыжьра аҭахуп, аха ҳаихьымӡарақәа ирыхҟьаны макьана аӡәгьы инапы аимаркыцт. Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла абри азҵаара иазхьаԥшыр ахәҭазар акәхап, избанзар Иасон Ҷочуа акультуратә ҭынха ду азынижьит бзиа иибоз иԥсадгьыл. Сажәа хсыркәшоит Аԥсны жәлар рпоет Баграт Шьынқәба Ҷоҷуа изиҩыз ацәаҳәақәа рыла: Даҽазныкгьы иугәаларшәа Иасон – абзиара уны аӡы Иаҭ, уи аӡы иазгаӡом, Џьара иҿықәнажьлоит ауаа рзыҳәа Имышхәыбзазаны!

2026

Ажәабжьқәа

ab_AB

аналитикеи аиҿцәажәарақәеи, аԥсны