Аҟәа абаагьы ахьы ҭоуп. Абас рҳәоит ажәаԥҟаны, ихароу (уажәыҵәҟьа иумыхәо) мазарак аӡбахә ианалацәажәо. Аҭоурыхтә контекст аҵамкәа иҟам абызшәаҿы ианынха, аха уи макьана инҭкааны ашьақәыргылара ҳцәыуадаҩуп. Ҳаамҭахь иурхозар, ахьы иеиԥшума амшын аԥшаҳәаҿтәи Аҟәа абаа иахьа уажәраанӡа иаҵаҵәаху амазара — адгьыл иҵоу, ажрақәа ицәырырго аԥшаахқәа, хәы змаӡам урҭ роуп...
Аҟәа абаагьы ахьы ҭоуп. Абас рҳәоит ажәаԥҟаны, ихароу (уажәыҵәҟьа иумыхәо) мазарак аӡбахә ианалацәажәо. Аҭоурыхтә контекст аҵамкәа иҟам абызшәаҿы ианынха, аха уи макьана инҭкааны ашьақәыргылара ҳцәыуадаҩуп. Ҳаамҭахь иурхозар, ахьы иеиԥшума амшын аԥшаҳәаҿтәи Аҟәа абаа иахьа уажәраанӡа иаҵаҵәаху амазара — адгьыл иҵоу, ажрақәа ицәырырго аԥшаахқәа, хәы змаӡам урҭ роуп...
Асахьаҿы иаабоит аҳ Баслаҟәа Чачба иҵәахырҭа, XVII ашәышықәсазы Аԥсны иааны иҟаз аныҟәаҩ Христофор Кастелли иҭыхымҭа аҟынтә. "Хранилище царя Абхазии на прекрасной горе" — абас аҵаиҩит асахьаҭыхҩы. Аца иеиԥшым, ананыра иеиԥшым. Издыруада, ахәы иқәгылоу ари абаа ԥшӡа хазынарҭас иҟазҭгьы?
Иахьа "ахазына" анаҳҳәо, амазара аҵакы иаразнак ҳхаҿы иааиуам, аха иара иаанагаҵәҟьо уи ауп. Баша-маша ажәам, ҩынтә ҳбызшәа иалалеит, ҩ-мҩак рыла.
Ахазы́на, аказе́н зхылҿиааз ажәак ауп, араб бызшәаҟынтә иаауеит "kaziina" — аҵәахырҭа, амазарҭа, иара уи ҟаҵарбатә шьҭоуп, аҵәахра // аԥхьакра аҟынтә. Атиурк бызшәақәа ишьҭыркааит (тур. xaznä, крымско-татарск. xazna,, татарск. xäzinä). Аурысшәа ишьҭнакааит (казна, казначей), аҩыраҿы иуԥылоит XIV ашәышықәса инаркны. Аԥсшәагьы ишьҭнакааит аҭырқәшәа аҟынтә, уи моу аамҭала "ахазына" ажәа ҵакыс иаман "казначейство", аха уи аҭоурых иагеит. (Иахьа "аказначеира" ҳәа еиҭаҳгоит, избанзар аамҭа бжьалеит). Нас, XIX ашәышықәса инаркны аурысшәа анырра аныӷәӷәаха, ҩаԥхьа иаланагалеит ажәа аказен // аказентә (казенный).
Ҳахәаԥшып ажәа "ахазына" еизааигәоу аҵакырацәа шарҳауаз — сокровище, клад; чудо, прелесть, очарование // драгоценный, прекрасный, чудесный, прелестный, очаровательный.
Аԥсшәаҿы иҳамоуп иара убасҵәҟьа аҵакеиҭарсра зыхҭысыз ашьагәыҭ ажәа ахьы. "Инапы хьуп, ахьы аԥссоит" — ари зынӡа имариоуп. Иҟоуп иҵегь аинтерес зҵоу аҿырԥштәқәа. "Арԥыс ахьҩежь даҩызоуп" (ҟазшьалагьы, ҭеиҭԥшлагьы дхазыноуп), "ахьыш еиԥш драаӡеит" (ихӡыӡааны, рнапы дықәыргыланы драаӡеит). Ажәахырҿиаарала уахәаԥшыр, арҭ еилоу ажәақәа ахьы аԥшшәы аадырԥшуеит, уи аҟынтә иахьатәи аԥсшәаҿы, иахьаҭаху, уи аганахьалагьы ҳхы иаҳархәар ҟалоит, ҳбызшәа иаҳнаҭоит уи аҩыза алшара: ахьҩежь - желтое золото, ахьыш - белое золото, иара убас абаза бызшәа иалоуп ажәа ахьаԥшь - дословно: розовое золото.
