Признание Сирией Абхазии - Sputnik Аҧсны, 1920, 28.10.2021
Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны

"Быжь-хьшьцәа еилоуп, быжь-гәара рыкәыршоуп": аарыхратә, анхамҩатә ҭәҳәақәеи ажәаԥҟақәеи

© Sputnik / Томас ТхайцукДомашний скот
Домашний скот - Sputnik Аҧсны, 1920, 21.11.2021
Аарыхреи анхамҩеи ирызку аҭәҳәақәеи ажәаԥҟақәеи ртәы дазааҭгылоит Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩы Есма Ҭодуаԥҳа.
Арахә абна илахар
Ауаҩы инхамҩатә ԥсҭазаара иадҳәалоу аҭәҳәақәа зегь реиҳа апрактикатә ҟазшьа рымоуп уҳәар ауеит. Иахьагьы ақыҭақәа рҿы урҭ хархәара рымоуп. Ҿырԥштәыс иаагозар, арахь иаҵанакуеит арахә абна ианылахалак имҩаԥырго ақьабзи аҭәҳәеи.
Кәтол ақыҭа Жәабран аныҳәа азгәаҭара - Sputnik Аҧсны, 1920, 10.03.2019
Жәабран: Аиҭар инцәахә ду – арахә ирхылаԥшу изку аныҳәара
Анхаҩы изакәызаалак рахәык абна ицәылахар, агыгшәыг ицәырымфарц азы амаркатыл, ма ачақы еихаҿаҳәаны иҟаиҵар, амагиатә мчы амоуп ҳәа иԥхьаӡоуп – агыгшәыг ацқәагьы еихаҿаҳәахоит ҳәа иԥхьаӡоуп. Еихаҿарҳәаз амаҭәар иара убасгьы рқьышә инадкыланы иаҿаҭәҳәоит, амагиатә мчы еиҳагьы иӷәӷәахарц азы. Усҟан ирҳәоит абас еиԥш иҟоу ажәақәа:
Атыг, атыг, уча, хага,
Саркьа благ,
гәалгас, гәаблакь,
Шәоубан, шәоуҟьан, шәахьчан Гьаргь,
Быжь-хьшьцәа еилоуп,
Быжь-гәара рыкәыршоуп,
Аиҭар џьамгәын раԥхьа игылоуп,
Уакьысыргьы иԥсуеит,
Уакьымсыргьы иԥсуеит,
Ушнарца-нарцауа,
Ашша улықәҵәрыр,
Аџьаџьа улықәҟьа,
Ушьапы хыхьча шьапыс иҟасҵап,
Уцәа хрыҭәҳәас иҟасҵап,
Ухаҭа амшын агәы ухысҭәҳәалап.
Арахә еибганы ианхынҳәлак, амаркатыл ԥдыртлоит, мамзар иҵасым ҳәа иԥхьаӡоуп.
Убас еиԥш аҩныԥсаатә ахьчаразгьы еиуеиԥшым ақьабзқәа мҩаԥыргоит. Иаҳҳәап, акәҷышь ахьшь иазымго аҟаҵаразы. Арҭ аҭәҳәақәа здыруа иахьагьы иҟоуп.
"Аура хаҳароуп"
Ажәытәан аԥсуаа ирымаз анхашәа формақәеи аҵасқәеи зныԥшыз ажәаԥҟақәа иреиуоуп: "Лаҵан иумҳәаз, бҵан иузҳәом" - ари ажәаԥҟа илаумҵо узҭагалом ҳәоуп иаанаго, иара убас аҵакы еиҭарсны, абзиа уур, абзиа уақәшәап, ацәгьа уур, ацәгьа уақәшәап ҳәа рҳәарц анырҭахыугьы рхы иадырхәоит.
аҿа-маҿа - Sputnik Аҧсны, 1920, 18.10.2020
"Џаџа – ҳуҭра рџаџа, ҳамхы рџаџа!": аҽаҩра барақьаҭхарц аныҳәара
Аха иара аԥсуаа иаадрыхуаз ахәыӡ ауп зыӡбахә аҳәо. Ахәыӡ ларҵон, аха иҭаагалоит, ма иҿаҳхуеит рҳәаӡомызт, "иҳабҵуеит" ҳәа акәын ишырҳәоз. Ахәыӡ анырыбҵуаз амзагьы абҵара ҳәа иашьҭан.
Еиуеиԥшым анапҟазарақәа зныԥшыз ажәаԥҟақәа:
"Ауапа ҟаҵашьа ззымдыруаз аӡы лаадыргон";
"Ажьи цәгьа итәы ақәиҵеит";
"Уаб дуап-цәҳәызаргьы, уара ууапхәылдандаз".
Ажәлар еснагь аџьа ҳаҭыр ақәырҵоит, убри азоуп абарҭ рҩызцәа ажәаԥҟақәагьы заԥырҵаз:
"Аџьабаа абзабаа ацуп";
"Разҟыс иҟоу ахшыҩи амахәҿеи роуп";
"Ауаҩы иусуреи ицәажәашьеи рыла дудыруеит, аҽада – алымҳала";
"Аура хаҳароуп";
"Ианаамҭоу илауҵо, ианаамҭоу игылоит";
"Џьабаала иурҳауа аҿаҵа хаахоит".
Аԥсуа жәлар ражәа хьыршәыгәқәа егьа аамҭа рхыларгьы, рактуалра шыҟац иаанхоит. Ажәлар рыԥсҭазааратә ԥышәа, рфилософиа, рдунеихәаԥшра иарҿиеит аамҭақәа ирықәлахаша ажәаԥҟақәа. Ажәаԥҟақәа аҿиара ирымоу дук ирацәамзаргьы, аамҭацыԥхьаӡа ицәырҵуеит иҿыцқәоугьы.
Стадо коров. Архивное фото. - Sputnik Аҧсны, 1920, 31.05.2020
Хьарала умаџьанамхарц, абарақьаҭра мцарц: арахәааӡара иадҳәалоу ажәлар разгәаҭарақәак
Ажәабжьқәа зегьы
0
Раԥхьа аҿыцқәаРаԥхьа ажәытәқәа
loader
АЕФИР АҾЫ
Заголовок открываемого материала
Жәларбжьаратәи
InternationalEnglishАнглыз бызшәаMundoEspañolАиспан бызшәа
Европа
DeutschlandDeutschАнемец бызшәаFranceFrançaisАфранцыз бызшәаΕλλάδαΕλληνικάАбырзен бызшәаItaliaItalianoАиталиа бызшәаČeská republikaČeštinaАчех бызшәаPolskaPolskiАполиак бызшәаСрбиjаСрпскиАсерб бызшәаLatvijaLatviešuАлатыш бызшәаLietuvaLietuviųАлитва бызшәаMoldovaMoldoveneascăАмолдав бызшәаБеларусьБеларускiАбелорус бызшәа
Алада Кавказ
ԱրմենիաՀայերենАерман бызшәаАҧсныАҧсышәалаАԥсуа бызшәаХуссар ИрыстонИронауАуаԥс бызшәаAzərbaycanАzərbaycancaАзербаиџьан бызшәа
Ааигәа Мрагылара
Sputnik عربيArabicАраб бызшәаTürkiyeTürkçeАҭырқә бызшәаSputnik ایرانPersianФарсиSputnik افغانستانDariДари
Агәҭантәи Азиа
ҚазақстанҚазақ тіліАҟазах бызшәаКыргызстанКыргызчаАҟырӷыз бызшәаOʻzbekistonЎзбекчаАузбек бызшәаТоҷикистонТоҷикӣАҭаџьықь бызшәа
Мрагыларатәии Алада-Мрагыларатәи Азиа
Việt NamTiếng ViệtАвиетнам бызшәа日本日本語Аиапон бызшәа中国中文Акитаи бызшәа
Алада Америка
BrasilPortuguêsАпортугал бызшәа