https://sputnik-abkhazia.info/20260628/aysh-uiua-khy-iubazar-anasy-iazoup-auraykh-iaa-aysh-amaaa-1063843425.html
"Аџыш уҭиуа ԥхыӡ иубазар, анасыԥ иазҳәоуп": ауҭраҭых ҵиаа аџыш амаӡақәа
"Аџыш уҭиуа ԥхыӡ иубазар, анасыԥ иазҳәоуп": ауҭраҭых ҵиаа аџыш амаӡақәа
Sputnik Аҧсны
Дыҟамзар ҟалап аџыш закәу ззымдыруа. Ари ауҭраҭых ҵиаа амаӡақәа ҳзаалыртуеит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа. 28.06.2026, Sputnik Аҧсны
2026-06-28T09:00+0300
2026-06-28T09:00+0300
2026-06-28T09:00+0300
аԥсны
жәлар рдоуҳа
https://cdnn1.img.sputnik-abkhazia.info/img/07e7/07/08/1046791979_0:781:1669:1720_1920x0_80_0_0_b71a7157fb05a794f0d55c11290802a7.jpg
Аџыш (урысшәала "чеснок") – уҭраҭых ҵиаауп. Аԥсны иаадрыхуеижьҭеи акыр шықәсақәа ирҭысхьеит. Ашәҟәыҩҩы Платон Ҷкадуа иеизга "Иалкаау" аҿы аԥсуа ԥҳәыс луҭра дахцәажәо иҩуеит: "Лара илзылан ахәысхәа, аџьымшьы, аџыш, араҳана, апатырџьан, убас шаҟа руахкы уҭахыз".Аԥсуаа аџыш рхы иадырхәоит афатәҟаҵараҿы инарҭбааны, аиҳаракгьы аџьыкҵәаҵәа ахраҿы. Иара ԥсабарала афитонцид маҭәашьарқәа алоуп, урҭ ачымазара зырҵысуа абактериақәа ршьуеит. Аџыш еиҵарԥхьаны изжәуа, изхьызшьуа ауаҩы ачымазара ҿкы – агрипп ихьӡом ҳәа ирыԥхьаӡоит.Аџыш рыԥхрақәа аҩны уахьагәыдыԥшыло аганала икнарҳауеит, аҭаацәа алаԥш рԥырхагамхаразы. Асаби дахьгароу аџыш хушьыр ма аџыш рыц ақьынсҭа налаҵаны имаҭәа иауркыр, алаԥш ԥырхага инаҭом рҳәоит.Жәлар рмедицинеи аџышиАџыш амаӡақәа рацәаны иаҵоуп, иахьурхалакгьы имаҭәахәуп, ауаҩы игәабзиара иазықәԥоит. Уи атәы шьақәнарӷәӷәоит аҵарауаҩ, абызшәаҭҵааҩы Ева Шавел-иԥҳа Ҭаниа лышәҟәы "Адгьылқәаарыхра иадҳәалоу алексика аԥсуа бызшәаҿы" иану анҵамҭақәа. Хшыҩзышьҭра раҳҭап:Ацәама ахәшә. Литрабжак ахш, амҳаҵә азна аџыш ҟәаҟәаны еилурхуеит. Мышкахь знык иужәуеит, акрыфара аамҭа сааҭк шыбжьоу. Ижәтәуп мчыбжьык.Ашәра ахәшә. Аџыши ахәшеи еилаҵаны ашәра иақәҵатәуп мышкы ҩынтә, шьыжьи хәылбыҽхеи.Ахыхь ахәшә. Аџыш рссаны, ибзианы иххны, акасыш рыжәпаны иҟаҵаны, аџыш уахь иалаҵаны, ҩба-хԥа минуҭ уԥсырҭа иадкыланы иукуеит, амала еиҳаны иадукылар ҟалаӡом. Ужьы былуеит.Ахьҭа алалара ахәшәАлацәҟәаб. ("Алацәҟәаб" даҽакала "акәырҵыкь" рҳәоит, абжьыуаа рҿы "аларқәықә" ҳәа иашьҭоуп – это гнойное восполение сальной железы у волосяного мешочка ресницы). Ула алацәкәаб аналҵлак, ибзиоуп аџыш ааҩшаны, ҩынтә, хынтә иахьушьыр, ирласны ицоит.Аԥхыӡқәа рдунеи ахьтәАԥхыӡқәа рдунеи уагәылаԥшуазар, уаҟа аџыш еиуеиԥшым аҵакқәа анарбоит. Иаагозар:Аџышрыԥхра аакныхны аџыш цырақәа амыршәшәо, иурыцқьо ԥхыӡ иубазар – ушымгәыӷуа жәабжь бзиак уаҳауеит.Аԥакәа зхылаз аџыш рыцқәа – абзиеи ацәгьеи напыла еилухуа убар, зыгәра уго ауаҩы дуҵаӷьычуеит аанагоит.Аџыш кылхны афатә иауҭауа уеиԥхыӡзар, агәабзиареи аусқәа рҿы аманшәалареи узаанагоит.Аџыш уҭиуа ԥхыӡ иубазар – анасыԥ, ауадаҩрақәа риааира ирызҳәоуп.
https://sputnik-abkhazia.info/20260627/akty-zzyrymshua-ashy-deilaauan-akyta-irykhaau-azhaaei-azhlar-razgaaraei-1063843170.html
https://sputnik-abkhazia.info/20260328/akhya-tsga-izyrsho-adutsa-rzy-khshra-zlou-aiaa-khky-akhats-iakhaany-1061878393.html
https://sputnik-abkhazia.info/20250628/ala-eiauaua-khy-iubar-alaa-iryzku-azgaaraei-akhyei-1055484298.html
Sputnik Аҧсны
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Сусанна Ҭаниаԥҳа
https://cdnn1.img.sputnik-abkhazia.info/img/07e5/04/09/1032182915_625:0:2361:1736_100x100_80_0_0_20fdbae083b5d4c73ddeaa0f8d48a43b.jpg
Сусанна Ҭаниаԥҳа
https://cdnn1.img.sputnik-abkhazia.info/img/07e5/04/09/1032182915_625:0:2361:1736_100x100_80_0_0_20fdbae083b5d4c73ddeaa0f8d48a43b.jpg
Ажәабжьқәа
ab_AB
Sputnik Аҧсны
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Аҧсны
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Сусанна Ҭаниаԥҳа
https://cdnn1.img.sputnik-abkhazia.info/img/07e5/04/09/1032182915_625:0:2361:1736_100x100_80_0_0_20fdbae083b5d4c73ddeaa0f8d48a43b.jpg
жәлар рдоуҳа
"Аџыш уҭиуа ԥхыӡ иубазар, анасыԥ иазҳәоуп": ауҭраҭых ҵиаа аџыш амаӡақәа
Сусанна Ҭаниаԥҳа
Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ
Дыҟамзар ҟалап аџыш закәу ззымдыруа. Ари ауҭраҭых ҵиаа амаӡақәа ҳзаалыртуеит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа.
Аџыш (урысшәала "чеснок") – уҭраҭых ҵиаауп. Аԥсны иаадрыхуеижьҭеи акыр шықәсақәа ирҭысхьеит. Ашәҟәыҩҩы Платон Ҷкадуа иеизга "Иалкаау" аҿы аԥсуа ԥҳәыс луҭра дахцәажәо иҩуеит: "Лара илзылан ахәысхәа, аџьымшьы, аџыш, араҳана, апатырџьан, убас шаҟа руахкы уҭахыз".
Аԥсуаа аџыш рхы иадырхәоит афатәҟаҵараҿы инарҭбааны, аиҳаракгьы аџьыкҵәаҵәа ахраҿы. Иара ԥсабарала афитонцид маҭәашьарқәа алоуп, урҭ ачымазара зырҵысуа абактериақәа ршьуеит. Аџыш еиҵарԥхьаны изжәуа, изхьызшьуа ауаҩы ачымазара ҿкы – агрипп ихьӡом ҳәа ирыԥхьаӡоит.
Аџыш рыԥхрақәа аҩны уахьагәыдыԥшыло аганала икнарҳауеит, аҭаацәа алаԥш рԥырхагамхаразы. Асаби дахьгароу аџыш хушьыр ма аџыш рыц ақьынсҭа налаҵаны имаҭәа иауркыр, алаԥш ԥырхага инаҭом рҳәоит.
Аџыш амаӡақәа рацәаны иаҵоуп, иахьурхалакгьы имаҭәахәуп, ауаҩы игәабзиара иазықәԥоит. Уи атәы шьақәнарӷәӷәоит аҵарауаҩ, абызшәаҭҵааҩы Ева Шавел-иԥҳа Ҭаниа лышәҟәы "Адгьылқәаарыхра иадҳәалоу алексика аԥсуа бызшәаҿы" иану анҵамҭақәа. Хшыҩзышьҭра раҳҭап:
Ацәама ахәшә. Литрабжак ахш, амҳаҵә азна аџыш ҟәаҟәаны еилурхуеит. Мышкахь знык иужәуеит, акрыфара аамҭа сааҭк шыбжьоу. Ижәтәуп мчыбжьык.
Ашәра ахәшә. Аџыши ахәшеи еилаҵаны ашәра иақәҵатәуп мышкы ҩынтә, шьыжьи хәылбыҽхеи.
Ахыхь ахәшә. Аџыш рссаны, ибзианы иххны, акасыш рыжәпаны иҟаҵаны, аџыш уахь иалаҵаны, ҩба-хԥа минуҭ уԥсырҭа иадкыланы иукуеит, амала еиҳаны иадукылар ҟалаӡом. Ужьы былуеит.
Џыш хык арыцқәа амхны иурыцқьоит, ирссаны иуххуеит, ибзианы зхы акуа маҭәарк иҭауҵоит, литрабжак ауатка ахауҭәоит. Еиҵарԥхьаны иургылоит мышкы. Ахьҭа улаланы уаныҟоу, хәҷык-хәҷык уԥынҵа наҟ-ааҟ иҭушьуеит, улымҳа ашьаҭақәа. Иара убас 50-55 грамм мышкы ҩынтә иужәлар иҵегьы ирласны иухнагоит.
Ахьҭалалараан - аџьымшьы ххны, аџыш ҟәаҟәаны ҽнак ҩынтә иадамзаргьы жәабаҟа минуҭ уахфыҩлар бзиоуп.
Алацәҟәаб. ("Алацәҟәаб" даҽакала "акәырҵыкь" рҳәоит, абжьыуаа рҿы "аларқәықә" ҳәа иашьҭоуп – это гнойное восполение сальной железы у волосяного мешочка ресницы). Ула алацәкәаб аналҵлак, ибзиоуп аџыш ааҩшаны, ҩынтә, хынтә иахьушьыр, ирласны ицоит.
Аԥхыӡқәа рдунеи уагәылаԥшуазар, уаҟа аџыш еиуеиԥшым аҵакқәа анарбоит. Иаагозар:
Аџышрыԥхра аакныхны аџыш цырақәа амыршәшәо, иурыцқьо ԥхыӡ иубазар – ушымгәыӷуа жәабжь бзиак уаҳауеит.
Аԥакәа зхылаз аџыш рыцқәа – абзиеи ацәгьеи напыла еилухуа убар, зыгәра уго ауаҩы дуҵаӷьычуеит аанагоит.
Аџыш кылхны афатә иауҭауа уеиԥхыӡзар, агәабзиареи аусқәа рҿы аманшәалареи узаанагоит.
Аџыш уҭиуа ԥхыӡ иубазар – анасыԥ, ауадаҩрақәа риааира ирызҳәоуп.
