Ииасуа атеатртә сезон азхәыцра…
20:01 09.08.2026 (ирҿыцуп: 10:30 10.08.2026)
© Sputnik / Томас Тхайцук
Анапаҵаҩра
Ҽаҩраҭагалан алагамҭа инаркны, иааиуа аԥхын анҵәамҭанӡа атеатр асезон ҳәа иашьҭоуп. Уажәы атеатрқәа рсезонқәа рхыркәшара ашәхымс ҳалагылоуп. Асовет аамҭазы, асезон анадырклакь ашьҭахь, гастроль ҳасабла Аԥсны анҭыҵ ицон есышықәса, уажәы уи аганахьала еиҳа иԥкуп. Аԥсуа театрқәа афестивальқәеи агастрольқәеи рахь ицозаргьы, инеиужьны иныҟәартә алшарақәа рымам. Аҟәа иҟоу атеатрқәа русура атәы ҳҳәозар, еиԥҟьарада ахәаԥшыҩцәа рахь ицәырҵуеит. Есыуаха аспектакльқәа дырбара макьаназы изылшо Фазиль Искандер ихьӡ зху Аурыс драматә театр заҵәык ауп. Уи адагьы, РУСДРАМ ҳтәыла анҭыҵ имаҷымкәа иныҟәоит. Ус изыҟоу аҭҵаара Аԥсны акультура аминистрра иауалуп, избанзар, ақәра ду змоу, сынтәа 95-тәи асезон хзыркәшо Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театргьы иамазар акәын ус еиԥш аҽҟьарҭақәа.
Иазгәасҭоит, адраматә театр ахыбраҿы аус шеицыруа ҩ-театрк — ԥшьашала асценахь ицәырҵуеит Аԥсны аҿар ртеатр. Уи инаҷыданы, аԥхьарбарақәа аныҟало аламҭалаз, жәамш арепетициақәа рзы асцена аҿар ртеатр ирымоуп. Тҟәарчалтәи акомедиатә театр акәзар, аҳаидеи еиҳа имаҷуп, уарла-шәарлоуп аԥхьарбарақәа шымҩаԥысуа. Амала, Аԥсны аҩнуҵаҟа агастрольқәа рымҩаԥгараҿы иара аԥхьагылара амоуп.
Иазгәасҭоит, адраматә театр ахыбраҿы аус шеицыруа ҩ-театрк — ԥшьашала асценахь ицәырҵуеит Аԥсны аҿар ртеатр. Уи инаҷыданы, аԥхьарбарақәа аныҟало аламҭалаз, жәамш арепетициақәа рзы асцена аҿар ртеатр ирымоуп. Тҟәарчалтәи акомедиатә театр акәзар, аҳаидеи еиҳа имаҷуп, уарла-шәарлоуп аԥхьарбарақәа шымҩаԥысуа. Амала, Аԥсны аҩнуҵаҟа агастрольқәа рымҩаԥгараҿы иара аԥхьагылара амоуп.
Атеатрқәа рсезон саназааҭгыла, исҳәарц сҭахуп, макьаназы ишеиҿкаам Аԥсны араионқәа рҟынтәи ауаа ааганы аспектакльқәа дырбара апроцесс. Ҳара ҳахәаԥшыҩцәа раӷьырак ахьыҟоу убраҟоуп. Иаҳҳәап, имариоума анхаҩы иахьа инхамҩа усқәа еилырганы, уаха 19 сааҭ рзы Аҟәа аԥсуа театр ахәаԥшра иаара? Мап, имариам, џьара атеатр азгәыбылҩык иакәымзар. Анкьа ишыҟаз атәы еиҭаҳгәалаҳаршәозар, ҳтеатр аспектакльқәа руак аманы, есышықәа ақыҭақәа ирылсуан. Аклубқәа ахьыҟамыз ақыҭақәа рҟны, адәаҿы ихәмаруан. Ажәлар еизон аспектакль ахәаԥшразы. Аԥсуа актиорцәа неиҩымсрада ауаа ирдыруан. Аспектакль ашьҭахь, ақыҭауаа ачеиџьыка дырхион. Уи еиҳагьы еибанарбон ахәаԥшыҩцәеи актиорцәеи. Абри инаҷыданы, Аҟәаҟа атеатр ахәаԥшразы иааргон ақыҭауаа. Ажәакала, зны-зынла аҵәы злаҳхуа асовет аамҭа анапхгаҩцәа, атеатртә культура аларҵәаразы рнапы еиқәыԥсаны итәамызт. Иахьатәи асистемаҿы атеатрқәа ирымам уи иазыԥҵәоу абиуџьет. Анхаҩгьы абилеҭ аахәара изымариамхар ауеит. Аспектакль хәыда-ԥсаданы изыҟалом, убри аҟынтә, амуниципалтә, араионтә усбарҭақәа афинансқәа рыԥшаароуп, ҳауаажәлар атеатртә культура иалыхәдааны иҟамларц азы.
Атеатртә сезон анысҳәа, иазгәасҭарц сҭахуп, Урыстәылатәи Атеатр маҷи (Малый театр), иара убас, Сергеи Безруков имҩаԥигоз ахәыҷтәы фестивальи ҳтеатртә культура акыр ишдырҭбааз. "Амацәаз иҭаку" аԥсуа хәаԥшҩы изы ари зеиӷьыҟам ныҳәан. Хаҭала урҭ ирызкны анҵамҭақәа ҟазҵахьо лаҳасаб ала, исҳәарц сылшоит, уажәгьы уи исзыннажьыз агәалаҟара шсыцу. Аԥсны ирацәоуп имҩаԥысуа афестивальқәа, ашоуқәа, аха урҭ рнырра аиҳа, атеатртә культура ахыԥша акыр еиҳауп. Атеатр аҟара ауаҩы дзырхәыцуа, дԥызшәо, дҳаразкуа даҽа ҟазарак ыҟамзар ҟалап ҳәа зҳәо ргәаанагара садгылоит.
Сынтәа, Самсон Ҷанба ихьӡ зху аԥсуа драматә театр акәзар, 95-тәи аиубилеитә сезон хнаркәшоит. Аиашазы, иубартә иҟоуп арепертуар шьақәгыланы ишыҟоу, ахәаԥшыҩцәагьы разҿлымҳара шеиҳахаз. Абраҟа аԥсуа театр аҿы аус зуа лаҳасаб ала, иазгәасҭарц сҭахуп, Аԥсны иаҭаауа атуристцәа ҳтеатр азҿлымҳара ду шарҭо. Еиҳаракгьы атуристтә сезон ианасакьаҳәымҭоу, азал аҿы аԥсшьаҩцәа шырацәоу. Абызшәа змаҳауа рзы атеатр аурысшәахь еиҭанагоит, убри аҟынтә атурист изы уадаҩарак ыҟаӡам. Ажәакала, аԥсуа театрқәа рсезон ахыркәшамҭазы иаҳҳәар ҳалшоит, арҿиара апроцесс аԥсы ҭоуп ҳәа.
Хымԥада, Фазиль Искандер ихьӡ зху атеатр иаҭаауа рхыԥхьаӡара еиҳауп, рбилеҭқәа рыхә еиҳа ишыҳаракугьы. Сгәаанагарала, уи мзызс иамоу — аменеџьмент еиӷьны аиҿкаара акәзар ауеит. Иҟоуп абызшәатә факторгьы, иара убри адагьы, аурыс театр актиорцәа, кинок аҿы рыҽҭырымхуазар, рыԥсҭазаара атеатр мацара иадҳәалоуп, убри ауп есыуаха ахәаԥшҩы иахь изцәырҵуагьы. Аԥсуа театрқәа ртәы ҳҳәозар, ахныҟәгаразы актиорцәа раӷьырак ана-ара аус руеит. Абраҟа иазхәыцтәуп, ауалафахәы ашьҭыхра ада ԥсыхәа шыҟам. Иааидкыланы, атеатр актиор ирҳауа бжьаратәла 20-22 нызқь мааҭ рҟынӡа инаӡа-имнаӡа, уи ухы аланыҟәуго иҟам. Абри иаҵаҵәаху џьысшьоит актиорцәа атеатр анаҩс, даҽаџьара рхы здырхо. Ус акәзаргьы, аԥсуа театр актиорцәа рҟазара атәы ҳҳәозар, егьырҭ атеатрқәа ираԥхьагыламзар, рышьҭахьҟа инхом. Ажәакала, абарҭ ауадаҩрақәа шыҟазгьы, атеатрқәа зегь реиԥш ҳмилаҭтә театргьы ахәаԥшҩцәа рахь ицәырҵуан.
Хымԥада, Фазиль Искандер ихьӡ зху атеатр иаҭаауа рхыԥхьаӡара еиҳауп, рбилеҭқәа рыхә еиҳа ишыҳаракугьы. Сгәаанагарала, уи мзызс иамоу — аменеџьмент еиӷьны аиҿкаара акәзар ауеит. Иҟоуп абызшәатә факторгьы, иара убри адагьы, аурыс театр актиорцәа, кинок аҿы рыҽҭырымхуазар, рыԥсҭазаара атеатр мацара иадҳәалоуп, убри ауп есыуаха ахәаԥшҩы иахь изцәырҵуагьы. Аԥсуа театрқәа ртәы ҳҳәозар, ахныҟәгаразы актиорцәа раӷьырак ана-ара аус руеит. Абраҟа иазхәыцтәуп, ауалафахәы ашьҭыхра ада ԥсыхәа шыҟам. Иааидкыланы, атеатр актиор ирҳауа бжьаратәла 20-22 нызқь мааҭ рҟынӡа инаӡа-имнаӡа, уи ухы аланыҟәуго иҟам. Абри иаҵаҵәаху џьысшьоит актиорцәа атеатр анаҩс, даҽаџьара рхы здырхо. Ус акәзаргьы, аԥсуа театр актиорцәа рҟазара атәы ҳҳәозар, егьырҭ атеатрқәа ираԥхьагыламзар, рышьҭахьҟа инхом. Ажәакала, абарҭ ауадаҩрақәа шыҟазгьы, атеатрқәа зегь реиԥш ҳмилаҭтә театргьы ахәаԥшҩцәа рахь ицәырҵуан.
Имҩасуа асезон азы сызхәаԥшқәаз аспектакльқәа рҟынтәи иалыскаарц сҭахуп РУСДРАМ аҿы "Едит Пиаф" (автор — Вера Сердечнаиа, ареж. Александр Огариов). Лоида Ҭыркьԥҳа Пиаф лроль ахьыналыгӡо аспекталь иухамышҭуа театртә рҿиамҭоуп, ахәаԥшҩы игәы зырцыхцыхуа, абжьы хаа зхоу қәыргыламҭаны иаанхо џьысшьоит егьырҭ асезонқәа рзгьы.
Аԥсны Аҿар ртеатр аҿы акәзар "Филумена Мартурано" (автор — Едуардо де Филлипо, ареж. Андреи Шлиапин). Араҟа ароль хадақәа нарыгӡоит — Альдона Адлеиԥҳаи (Филумена), Аслан Анқәаби (Доменико). Аҿар ртеатр иамаз амчқәа еизганы, аиталиан темперамент аԥсуаа ҳтәы ишашьашәалоу даҽа зныкгьы агәра ҳдыргеит. Уагьархәыцуеит, уагьарлахҿыхуеит ақәыргыламҭа. Ауаҩы иара дызлахәу аспектакльқәа дрыхцәажәар иагьиашам, аха уажә зыӡбахә сҳәо аспектакль аҿы епизодк ауп инасыгӡо, убри аҟынтә, иалыскаарц сҭахуп Михаил Рошьин ипиеса ала иқәыргылаз аспектакль "Аешелон" (ареж. Мадина Аргәынԥҳа). Ари аспектакль ақәыргыларазы ацхыраара ҟанаҵеит Урыстәылатәи акультура афонд. Избан изысгәаԥхо? Аибашьра атема ҳара акыр иаҳзааигәоуп, насгьы, араҟа афронт аҟынтәи ахҭысқәа ракәымкәа, ахацәа ирыҵамхо, аибашьраҿы доуҳала аиааира агара иазықәԥо, аиааира агәра згоз аҳәса ирызкуп. Даҽакала иаҳҳәоазр, аибашьра даҽа блак ала иунарбоит. Аспектакль аҿы ихәмаруеит аԥсуа театр аиҵбыратәи абиԥара актрисацәа раӷьырак — Гәында Жьиԥҳа, Есма Кәыҵниаԥҳа, Лана Џьапуаԥҳа, Кристина Цымцԥҳа, Хьыбла Мықәԥҳа уҳәа. Ҳәарада, актриса еиҳабацәа Кама Инаԥшьҳа, Циала Инаԥшьԥҳа, Ҭамара Аҩӡԥҳа, Маиа Џьыкырԥҳа уҳәа ихадырҭәаауан аспектакль аҵакы. Аҳәса рансамбль сгәанала иалшеит ҳара ҳазхысыз аибашьра иашьашәалоу адунеи аарԥшра.
Имаҷмызт атеатрқәа ииасуа асезон азы ицәырыргаз егьырҭ ақәыргыламҭақәагьы, иаҳҳәап, арежиссиортә гьама аганахьала акыр иҿырԥшыгоу спектакльқәоуп ззуҳәаша Антон Чехов иҩымҭа "Аҷныш" цәырҵит ҩ-театрк рсценаҿы. Аԥсуа драматә театр аҿы иқәлыргылеит Мадина Аргәынԥҳа, аурыс драматә театр аҿы — Роман Кочержевски. Иара убас, Шекспир итрагедиа "Акрал Лир" акыр шықәса рнаҩс ҳахәаԥшҩы аԥсуа театр аҿы ирҿыцы идгалан. Иҷыдоу арежиссиортә цәаҩа змоу аспектакль ықәирыгылеит Адгәыр Ақаҩба. Абарҭқәа рнаҩс, хшыҩзышьҭра ауҭар ауеит РУСДРАМ есышықәса имҩаԥнаго арежиссиортә лабараториа. Уи иаҭаауа атеатр абзиабаҩцәа ирнаҭоит алшара, еиуиеԥшым ахырхарҭақәа ирыҵаркуа арежиссиорцәа иӡырырго аескизқәа рыхә ашьара. Иахьа атеатрқәа рҟазшьақәагьы рҽырыԥсахуеит, ицәырыргоит иҿыцу ахырхарҭақәа, иаҳҳәап, ииасуа асезон алагамҭазы алабараториаҿы акинофильмқәа рышьҭрала аескизқәа ықәыргылан, насгьы ихадоу, еснагь еиԥш уи иаҭааит апрофессионалтә театрҭҵааҩцәа. Урҭ ргәанаагарақәа рҳәон, азгәаҭақәа ҟарцон, уигьы ҳара ҳҿы уарла-шәарлоуп азы игәнумкыларц залшом.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
